بررسی تغییرات رویش شعاعی سالانة درختان راش در دامنه‌های ارتفاعی مختلف جنگل خیرود

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

10.22059/jfwp.2025.398743.1358

چکیده

ارتفاع از سطح دریا یکی از عوامل کلیدی مؤثر بر رویش درختان است. این پژوهش به بررسی تغییرات رویش شعاعی سالانة درختان راش طی یک دورة ۶۰ ساله (۱۳۴۳ تا ۱۴۰۳) در سه دامنة ارتفاعی کمتر از ۱۰۰۰ متر، ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ متر و بیش از ۱۴۰۰ متر در جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود پرداخته است. بدین‌منظور ۳۰ قطعه‌نمونة مربعی ۳۰×۳۰ متری در رویشگاه‌های خالص راش طراحی و در مجموع ۱۵۰ درخت انتخاب و از هر درخت دو مغزی رویشی برداشت شد. پس از اندازه‌گیری پهنای حلقه‌های رویشی و تطابق دورةزمانی، سری‌های زمانی پهنای خام حلقة سالانه و سری‌های روندزدایی‌شده (استاندارد) استخراج و شاخص‌های آماری برای بررسی کیفیت آنها محاسبه شد. نتایج نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین میانگین رویش شعاعی درختان در دامنه‌های ارتفاعی مختلف در این منطقه وجود دارد. بیشترین رویش شعاعی در دامنة ارتفاعی ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ متر و کمترین رویش شعاعی، در ارتفاعات بیش از ۱۴۰۰ متر مشاهده شد. با این حال، درختان راش در پایین‌ترین دامنه‌های ارتفاعی طی ۳۰ سال گذشته‌ اندکی عملکرد بهتری نسبت به دامنه‌های میانی داشته‌اند. همچنین سری‌های روندزدایی‌شده نشان دادند که الگوهای رشد در ارتفاعات پایین و میانی همخوانی بیشتری با هم دارند، اما در ارتفاعات بالاتر الگوی رشد متفاوت از ارتفاعات پایین‌تر بوده و نسبت به تغییرات محیطی حساس‌تر است. به‌طور کلی، یافته‌ها حاکی از آن است که دامنة ارتفاعی میان‌بند (۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰) بهترین بستر را برای رشد فراهم کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Beech annual radial growth change assessment across elevation ranges in the Kheyrud forest

نویسندگان [English]

  • Hossein Salarvand Shamsi 1
  • Parviz Fatehi 1
  • Manochehr Namiranian 1
  • Reza Oladi 2
1 Department of Forestry and Forest Economics, Faculty of Natural Resources, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran.
2 Department of Wood and Paper Science and Technology, Faculty of Natural Resources, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran.
چکیده [English]

Altitude, as a key environmental factor, significantly affects tree growth. This study investigated the variations in the annual radial growth of beech trees over a 60-year period (1964–2024) across three altitudinal ranges: below 1,000 m, 1,000–1,400 m, and above 1,400 m a.s.l. in the Kheyrud Educational and Research Forest. To this end, 30 field sample plots (30 × 30 m) were established in pure beech stands, and a total of 150 dominant trees were selected, from which two increment cores per tree were extracted. After measuring tree-ring widths and performing cross-dating, both raw annual ring-width chronologies and detrended time series were constructed, and their statistical quality indices were calculated. The results revealed significant differences in mean radial growth among the altitudinal ranges. Radial growth was greatest at mid-elevations (1,000–1,400 m) and lowest above 1,400 m. However, during the last 30 years, beech trees at the lowest elevations slightly outperformed those at mid-elevations. Moreover, the detrended chronologies indicated that growth patterns at low and mid-elevations were more consistent with each other, whereas trees at higher elevations displayed a different growth pattern and were more sensitive to environmental changes. Overall, the findings suggest that altitude exerts a negative effect on beech growth, although the magnitude and form of this effect vary among altitudinal ranges, with mid-elevations providing the most favorable conditions for growth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Beech
  • Different altitudinal ranges
  • Radial growth
  • Time series

مراجع

  • Nadezhda, D, M., Vladimir, V. & Maksim, O. (2023). Elevational changes in climate response of Pinus nigra pallasiana tree-rings on the Crimean Peninsula. Dendrochronologia, 79(1), 126092.
  • Cherubini, P. (2024). Dendrochronology: Large datasets help explain when and how trees grow but not why. Current Biology, 34(6), 269-271.
  • Fang, K., Zhou, F., Wang, S., Zhang, Y. & Gao, S. (2022). Tree growth sensitivity to climate and drought along an elevational gradient. Agricultural and Forest Meteorology, 314(1), 108789.
  • Zhang, H., Cai, Q. & Liu, Y. (2022). Altitudinal difference of growth-climate response models in the north subtropical forests of China. Dendrochronology, 72(2), 125935.
  • Fritts, H.C. (1976). Tree rings and climate. Academic Press, 567 p.
  • Speer, J.H. (2010). Fundamentals of Tree-Ring Research. University of Arizona Press, 352 p.
  • Büntgen, U., Krusic, P.J. & Piermattei, A .(2020). Elevation-specific growth changes in five major tree species in the European Alps. Canadian Journal of Forest Research, 50(7), 689-698.
  • Vitasse, Y., Lenz, A. & Körner, C. (2014). The interaction between freezing tolerance and phenology in temperate deciduous trees. Frontiers in Plant Science, 541(5), 1-12.
  • Adamič, P. C., Klopcic, M. & Matovic, B. (2023). Growth Response of European Beech (Fagus sylvatica L.) and Silver Fir (Abies alba) along the Carpathians. Forests, 14(7), 1318: 1-13.
  • Pretzsch, H., Hilmers, T. & Avdagi, A. (2019). Productivity of mixed mountain forests comprised of Fagus sylvatica, Picea abies, and Abies alba across Europe. Forestry: An International Journal of Forest Research, 92(3), 219-234.
  • Klop, M., Rozman, A. & Bonˇcina, A. (2022). Evidence of a Climate-Change-Induced Shift in European Beech (Fagus sylvatica L.). Forests, 13(8), 1311: 1-16.
  • Pourtahmasi, K., Najafi Harsini, F., Naderi, M., Kousha, M., Oladi, R. & Nadi, M. (2024). Comparative investigation of the radial growth of Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) in the altitude gradient of Hyrcanian forests, Iran. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 32(1), 1-15.
  • Kanani, N., Fallah, A., Abedini, R. & Khorankeh, S. (2018). Effect of climatic factors, temperature and precipitation, on radial growth patterns of beech and oak in of central Alborz Mountains altitudes. Iranian Journal of Forest, 10(1), 221-235.
  • Oladi, R., Pourtahmasi, K., Eckstein, D. & Bräuning, A. (2011). Seasonal dynamics of wood formation in Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) along an altitudinal gradient in the Hyrcanian Forest, Iran. Trees, 25(3), 425-433.
  • Delfan Abazari, B. & Sagheb-Talebi, Kh. (2007). Diameter and height increment process of oriental beech (Fagus orientalis) in natural Caspian forests; Kelardasht region. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 15(4), 320-328.
  • Mataji, & Sagheb-Talebi, Kh. (2007). Development stages and dynamic of two oriental beech (Fagus orientalis) communities at natural forests of Kheiroudkenar-Noshahr. Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 15(4), 398-416.
  • Bayat, M., Namiranian, N., Zobeiri, M. & Fathi, J. (2013). Determining growth increment and density of trees in forest, using permanent sample plots (Case study: Gorazbon district of Kheyroud Forest). Iranian Journal of Forest and Poplar Research, 21(3), 424-438.
  • Alavi, S.J., Nouri, Z. & Zahedi Amiri, Gh. (2017). Determining the most important environmental variables affecting on oriental beech (Fagus orientalis Lipsky.) site productivity using random forest technique in Khayroud forest, Nowshar. Iranian Journal of Forest, 8(4), 477-492.
  • Baillie, M.G.L. & Pilcher, J.R. (1973). A simple crossdating program for tree-ring research. Tree-Ring Bulletin, 33(1), 7-14.
  • Rapp, J.M., Silman, M.R., Clark, J.S., Girardin, C.A.J., Galiano, D. & Tito, R. (2012). Intra- and interspecific tree growth across a long altitudinal gradient in the Peruvian Andes. Ecology, 93(9), 2061-2072.
  • Wang, H., Zhang, Y. & Liu, Q. (2023). Growth decline of low-elevation conifers under increasing heat stress. GeoChronometria, 50(1), 77-88.
  • Fuchs, Z., Vacek, Z., Vacek, S., Černý, J., Cukor, J., Šimůnek, V., Gallo, J. & Hájek, V. (2025). Growth Responses of European Beech (Fagus sylvatica) and Oriental Beech (Fagus orientalis Lipsky) Along an Elevation Gradient under Global Climate Change. Forests, 16(4), 1-23.
  • Martinez del Castillo, E., Zang, C.S., Buras, A., Hacket-Pain, A., Esper, J., Serrano-Notivoli, R. & de Luis, M. (2022). Climate-change-driven growth decline of European beech forests. Nature Communications, 163 (3), 1-9.
  • Noce, S., Cipriano, C. & Santini, M. (2023).Altitudinal shifting of major forest tree species in Italian mountains under climate change. For. Glob. Change, 6, 1-18.
  • Hadinezhad, P., Asadi, H., Hojati, S.M., Tafazoli, M. & Yousefpour, R. (2025). Factors affecting tree drought stress in Hyrcanian forests. Forest Research and Development, 10(4), 431-451.
  • King, G. M., Gugerli, F., Fonti, P. & Frank, D.C. (2013). Tree growth response along an elevational gradient: climate or genetics? Oecologia, 173(4), 1587-1600.
  • Mousavisangdehi, A., Oladi, R., Pourtahmasi, K. Etemad , V., Koprowski, M. & Tumajer , J. (2024). Higher temperatures promote intra-annual radial growth of Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) in the humid Hyrcanian forests. Trees, 38(6), 1569-1580.

Oladi, R., Elzami, E., Pourtahmasi, K. & Bräuning, A. (2017). Weather factors controlling growth of Oriental beech are on the turn over the growing season. European Journal of Forest Research, 136(2), 345-356.

نشریه جنگل و فرآورده های چوب
دوره 78، شماره 4
بهمن 1404
صفحه 381-392

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار