اثر عصارة آبی برگ کهور ایرانی (Druce (L.) Prosopis cineraria) و کهور آمریکایی (D.C (Sw.) Prosopis juliflora) بر جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچة گونة لاتی شرایط درون‌شیشه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران.

2 موسسة تحقیقات جنگل‎ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

3 گروه مهندسی منابع طبیعی، مدیریت و کنترل بیابان، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران.

10.22059/jfwp.2025.403650.1374

چکیده

با توجه به جنگلکاری‌های گستردة گونة غیر بومی کهور در جنوب ایران و وجود دیدگاه‌های متفاوت در خصوص اثرات دگرآسیبی آن، در این پژوهش اثر غلظت‌های مختلف عصاره برگ دو گونة کهور بومی Prosopis cineraria و غیر بومی و P. Juliflora بر جوانه‌زنی و رشد اولیة گونة علفی لاتی (Taverniera spartea (Burnm. F.) DC.) در شرایط درون‎شیشه‎ای بررسی شد. بدین‌منظور، 30 بوتة مادری سالم لاتی به‌صورت تصادفی از پوشش کف جنگل‎های شهرستان سیریک انتخاب و پس از جمع‌آوری بذر و تعیین قوه‌نامیه، 15 بذر در هر تیمار با چهار تکرار بر روی کاغذ صافی آغشته به عصارة برگ (0، 2، 4، 6 و 8 درصد) قرار گرفت. مقادیر مربوط به طول ریشه‌چه، ساقه‌چه و درصد جوانه‌زنی اندازه‌گیری شدند و با استفاده از آنالیز GLM مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد بیشترین طول ساقه‌چه در تیمار شاهد یا صفر درصد (2/68سانتی‌متر) و غلظت 4 درصد (2/32 سانتی‌متر) و بیشترین درصد جوانه‌زنی در غلظت 6 درصد (15/83 درصد) به‌دست آمد (0/05>P). همچنین درصد جوانه‌زنی (17 درصد)، طول ریشه‌چه (2/83 سانتی‌متر) و ساقه‌چه (2/43 سانتی‌متر) در تیمار گونة کهور بومی بیشتر از کهور آمریکایی بود. نتایج اثرات متقابل نشان داد که عصارة برگ کهور بومی تا غلظت‌های میانه (4 و 6 درصد) موجب افزایش درصد جوانه‌زنی و رشد اولیة بذر گونة لاتی شد. به‌نظر می‌رسد تفاوت در میزان ترکیبات بازدارنده در دو گونة کهور و نیز سازگاری بیشتر فون و فلور منطقه با گونة بومی P. cineraria، عامل تفاوت در اثرات مهاری و تحریک‌کنندگی این دو گونه باشد. در مجموع، برخلاف گونة کهور آمریکایی، کهور بومی اثر تحریک‌کننده بر رویش اولیة گونة لاتی در شرایط آزمایشگاهی (پتری دیش) داشت. بنابراین، توصیه می‌شود در برنامه‌های جنگلکاری از گونة بومی استفاده شود؛ همچنین در صورت ضرورت به‌کارگیری گونة غیر بومی، باید اثرات جانبی آن با برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب کنترل شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The effect of aqueous leaf extracts of Prosopis cineraria (L.) Druce and Prosopis juliflora (Sw.) D.C on seed germination and seedling growth of Taverniera spartea under in vitro condition

نویسندگان [English]

  • Maryam Moslehi 1
  • Seyed Musa Sadeghi 2
  • Abdolhamid Hajebi 1
  • Vahid Farashi 3
  • Fatemeh Keneshloo 2
1 Research Division of Natural Resources, Hormozgan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Bandarabbas, Iran.
2 Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran.
3 Department of Natural Resources Engineering, Desert Management and Control, University of Hormozgan, Hormozgan, Bandarabass, Iran.
چکیده [English]

Considering the extensive afforestation of non-native Prosopis (mesquite) species in southern Iran and the ongoing debate regarding their allelopathic effects, this study investigated the effects of different concentrations of leaf extracts from native (P. cineraria) and non-native (P. juliflora) Prosopis species on the germination and early growth of Taverniera spartea under laboratory conditions. Thirty healthy mother plants of T. spartea were randomly selected from the forest floor vegetation in Sirik County. Following seed collection and viability assessment, 15 seeds per treatment, with four replications, were placed in Petri dishes lined with filter paper moistened with leaf extract solutions at concentrations of 0, 2, 4, 6, and 8%. The measured variables included germination percentage, radicle length, and plumule length. Data were analyzed using a General Linear Model (GLM). The results indicated that the greatest plumule lengths occurred in the control (2.68 cm) and 4% (2.33 cm) treatments, while the highest germination percentage was observed at the 6% concentration (15.83%) (P<0.05). Furthermore, the native Prosopis treatment yielded higher values for germination percentage (17%), radicle length (2.83 cm), and plumule length (2.43 cm) compared to the non-native Prosopis. Interaction analysis revealed that leaf extracts of the native Prosopis species, particularly at moderate concentrations (4 and 6%), enhanced both germination and early seedling growth of T. spartea. In contrast, the non-native Prosopis species exhibited inhibitory effects. Differences in the concentration of inhibitory compounds and the greater ecological compatibility of local fauna and flora with the native species P. cineraria may explain the contrasting allelopathic effects observed between the two Prosopis species. Overall, the findings suggest that native Prosopis species exert a stimulatory influence on the early growth of T. spartea. Therefore, the use of native Prosopis species is recommended in afforestation programs, while the potential adverse impacts of non-native species should be mitigated through appropriate management and planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Concentration
  • Early growth
  • Herbaceous species
  • Invasive species

مراجع

 [1] Diagne, C., Leroy, B., Vaissière, A.C., Gozlan, R.E., Roiz, D., Jarić, I. & Courchamp, F. (2021). High and rising economic costs of biological invasions worldwide. Nature, 592(7855), 571-576.
[2] Kourantidou, M., Haubrock, P.J., Cuthbert, R.N., Bodey, T.W., Lenzner, B., Gozlan, R.E., Nuñez, M.A., Salles, J.M., Diagne, C. & Courchamp, F. (2022). Invasive alien species as simultaneous benefits and burdens: trends, stakeholder perceptions and management. Biological Invasions, 24, 1905-1926.
[3] Khosravi, H. and Rahimian, H. 2005. Investigation of relation root weight with start flowering stage, productivity and component on Bunium persicum. Agricultural Science and Technology Journal, 19(1), 118-111.
[4] Getachew, S., Demissew, S. & Woldemariam, T. (2012). Allelopathic effects of the invasive Prosopis juliflora (Sw.) DC.on selected native plant species in Middle Awash, Southern Afar Rift of Ethiopia. Management of Biological Invasions, 3(2), 105-114.
[5] El-Keblawy, A. & Abdelfatah, M. (2014). Impact of native and invasive exotic Prosopis congeners on soil properties and associated flora in the arid United Arab Emirates. Journal of Arid Environments, 100, 1-8.
[6] Kaur, R., Gonzáles, W.L., Llambi, L.D., Soriano, P.J., Callaway, R.M., Rout, M.E., Gallaher, T. J. & Inderjit, T. (2012). Community Impacts of Prosopis juliflora Invasion: Biogeographic and Congeneric Comparisons. PLOS ONE, 7(6), e44966.
[7] Inderjit Seastedt, T.R., Callaway, R.M., Pollock, J.L. & Kaur, J. (2008). Allelopathy and plant invasions: traditional, congeneric, and biogeographical approaches. Biologicla Invasin, 10(6), 875-890.
[8] Nakano, H., Nakajima, E., Hiradate, S., Fujii, Y., Yamada, K., Shigemori, H. & Hasegawa, K. (2004). Growth inhibitory alkaloids from mesquite (Prosopis juliflora (Sw.) DC.) leaves. Phytochemistry, 65, 587-591.
[9] Tsombou, F.M., El-Keblawy, A., Elsheikh, E.A.E., AbuQamar, S.F. & El-Tarabily, K.A. (2021). Allelopathic effects of native and exotic Prosopis congeners in Petri dishes and potting soils: Assessment of the Congeneric approach. Botany, 100(3), 329-339.
[10] Qayyum, A., Raflq, MK., Zahara, K., Bibi, Y., Sher, A., Rafiq, MT., Aziz, R., and Manaf, A. (2018). Allelophatich effects of invasive Prosopis juliflora on grass species of PothR Plateae, Pakistan. Planta Daninha, 1-7.
[11] Noha, A., Nigatu, L. & Manikandan, R. (2021). Allelopathy effect of Prosopis juliflora on selected grass species (Cenchrus ciliaris, Paspalidium desertorum and Lintonia nutans). Journal of Phytology, 13, 75-78.
[12] Bibi, S., Bibi, A., Al-Ghouti, M.A. & Abu-Dieyeh, M.H. (2023). Allelopathic effects of the invasive Prosopis juliflora (Sw.) DC. on native plants: Perspectives toward agrosystems. Agronomy, 13, 590.
[13] Meela, F., Giliba, R. & Munishi, LK. (2025). Ecological impact and spatial distribution of invasive species Prosopis juliflora in the lake Natron basin, northern Tanzanian landscapes. Journal of Biodiversity and Environmental Sciences, 26(1), 57-71.
[14] Rechinger, K.H. (1984). Flora Iranica. Academische Druk-u. Verlagsanstalt. Graz.
[15] Soltanipoor, M.A., Mirdavoodi, H.R. & Assadpour, R. (2020). Ecological needs of Taverniera spartea (Burnm. f.) DC. in Hormozgan province. Forest and Rangelands research Institue, Tehran. (In Persian)
[16] Raheem, A., Yohanna, P., Li, G., Jin Noh, N., Iqbal, B., Tang, J., Du, D., Awad Alahmadi, T., Ansari, M.J., Zhan, A. & Son, Y. (2024). Unraveling the ecological threads: How invasive alien plants influence soil carbon dynamics. Journal of Environmental Management, 365, 120556.
[17] Obonyo, C.O., Zhu, H., He, W. & Chinopfukutwa, G.L. (2017). How do East African Communities Cope with the Impacts of Prosopis juliflora (Mesquite) Invasion? A Review Journal of Environmental Earth Science, 7, 34-38.
[18] Kamiri, H. W., Choge, S.K. & Becker, M. (2024). Management strategies of Prosopis juliflora in eastern africa: what works where?. Diversity, 16, 251.
[19] Shackleton, R.T., LeMaitre, D.C., VanWilgen, B.W. & Richardson, M.D. (2015). The impact of invasive alien Prosopis species (mesquite) on native plants in different environments in South Africa. South African Journal of Botany, 97, 25-31.
[20] Hoque, R., Ahmed, R., Uddin, M.B. & Hossain, M.K. (2003). Allelopathic Effect of Different Concentration of Water Extracts of Acacia auriculiformis Leaf on Some Initial Growth Parameters of Five Common Agricultural Crops. Pakistan Journal of Agronomy, 2(2), 92-100
[21] Moslehi, M., Bijani, A., Parvaresh, H., Shackleton, R. & Ahmadi, A. (2022). Effects of native and invasive Prosopis species on topsoil physiochemical properties in an arid riparian forest of Hormozgan Province, Iran. Journal of Arid Land, 14(10), 1099-1108.
نشریه جنگل و فرآورده های چوب
دوره 78، شماره 4
بهمن 1404
صفحه 393-402

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار