دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Financial evaluation of agroforestry systems in Friedan and Chadegan cities of Isfahan province ارزیابی مالی سیستم‌های بیشه‌زراعی شهرستان‌های فریدن و چادگان اصفهان 189 198 62476 10.22059/jfwp.2017.62476 FA سید محسن حسنی دانشجوی کارشناسی ارشد جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران سیدمهدی حشمت الواعظین دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران قوام الدین زاهدی امیری استاد دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران محمد عواطفی همت استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 2014 10 03 Although the ecological and social benefits of agroforestry systems are well known, the acceptance of these systems amongst farmers is emerging slowly. Introduction of the most profitable agroforestry systems and proving their advantages compared to traditional farming systems, may increase the social acceptance of these integrated trees and crop cultivations. This study aims at evaluating evalute the agroforestry systems financially developed in Chadegan anf Frieden cities of Isfahan province. Aroforestry systems and practices developed in the study area were first identified and recorded. Then, planting, growing and harvesting activities (type and amount) of agroforestry systems were examined over a periode of 10 years through survey method. Average cost and revenue of agroforestry activities and inflation-related data were extracted from the annual reports of Agriculture – Jahad Organization of Isfahan Province and Statistical Center of Iran, respectively. Financail calculations were performed using Land expectation value (LEV) and Equivalent Annual Value (EAV) criteria and nominal discount rate (the sum of the real discount rate of 3 to 5% and the average of inflation rate during the study period). Results showed that alley cropping of alfalfa and fruit trees has the highest financial return amongst the agroforestry systems of the region while windbreak (shelterbelt) and trees for soil conservation were ranked second and third, respectively. Further research is necessary to know how farmers decide amongst agroforestry systems and how to encourage them to apply the optimal one. با اینکه مزایای اکولوژیکی و اجتماعی سیستم‌های بیشه‌زراعی به‌خوبی شناختهشده است، پذیرش این سیستم‌ها در میان کاربران و کشاورزان به‌کندی پیش می‌رود. معرفی بهترین سیستمهای بیشهزراعی در هر منطقه و اثبات برتری سودآوری آن نسبت به کشاورزی سنتی میتواند به افزایش پذیرش اجتماعی و اقتصادی و در نتیجه توسعه این سیستمها کمککند. این مطالعه با هدف مقایسه سودآوری سیستم‌ها و عملیات بیشهزراعی رایج در شهرستانهای فریدن و چادگان استان اصفهان انجام شدهاست. بهاین منظور، کلیه سیستم‌های بیشه‌زراعی منطقه تحقیق و نوع عملیات بهکار گرفتهشده در هر سیستم شناسایی و ثبت گردید. برای ارزیابی مالی، ابتدا مقدار فعالیتهای کاشت، داشت و برداشت از طریق توزیع پرسشنامه بین کاربران طی یک دورۀ ده‌‌سالۀ گردآوری شد. سپس، متوسط هزینهها و/یا درآمدهای حاصل از فعالیتهای بیشهزراعی و دادههای مرتبط با تورم از گزارشهای سالانه اداره کل جهاد کشاورزی استان اصفهان و مرکز آمار کشور استخراج شد. برای انجام محاسبات مالی از معیارهای ارزش مورد انتظار زمین (LEV)، معادل سالانه ارزش (EAV) و نرخ تنزیل اسمی (مجموع نرخ تنزیل واقعی 3 تا 5 درصد و متوسط تورم دورۀ ده‌سالۀ طرح) بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که سیستم بیشهزراعی کشت ردیفی یا دالانی یونجه با درختان میوه بیشترین ارزش مالی را در بین تمام سیستم‌های منطقه دارد و سیستم‌های بادشکن و درختان برای حفظ و احیای خاک به‌ترتیب در رتبههای دوم و سوم قرار دارند. پژوهش‌های بیشتری برای شناسایی دلایل انتخاب سیستمهای بیشهزراعی رایج توسط کشاورزان و تشویق آنها به انتخاب سیستم بهینه لازم است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Micropropagation of birch (Betula litwinowii) from leaf callus ریزازدیادی توس از طریق کالوس برگ آن 199 207 62477 10.22059/jfwp.2017.62477 FA جمیله نظری دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته جنگل‌شناسی و اکولوژی، جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان وحیده پیام نور دانشیار گروه جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان مهدی علیزاده دانشیار گروه باغبانی، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان کمال قاسمی بزدی دانشیار سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات پنبه کشور Journal Article 2014 07 28 Birch (Betula sp) species is too important because of little regeneration in mountain cliff region, medicinal, industrial and ornamental function. Betula litwinowii is one of two tree species Birch in Iran that is endangered and grown in Sangdeh of Sari County. In this study, leaf explants after sterilized by applying different treatments (HgCl2 0.1%, Ethanol 70% and NaClO 25% in different times) in both MS and WPM medium with various concentrations of BAP and 2,4-D hormones, for calli produce and reproduction of B. litwinowiispeciesin Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources In vitro lab were cultured. Result showed that HgCl2 (0.1% for 7 min) was the best method for sterilization of explants. The WPM medium enriched BAP (1 mgl-1) and 2, 4-D (0.1 mgl-1) was found to be the best medium for callgenesis. The concentrations Zeatin (10 mgl-1) and AS (20 mgl-1) hormones Too were suitable for Stimulation organogenesis. Combination of BAP (0.5 mgl-1) and AS (20 mgl-1) hormones was selected the best treatment with 20% organogenesis. Finally, plantlets in WPM medium with (IBA and NAA 1 mgl-1) rooted. Micropropagation of Birch that improved in this research, in biotechnology research with aim of Birch genetics progression are usable. گونههای توس بهدلیل دارا بودن ارزش دارویی، صنعتی و زینتی از اهمیت ویژهای برخوردار میباشند. litwinowii Betula یکی از دو گونه توس در حال انقراض ایران می‌باشد که در سنگده ساری رویش دارد. در پژوهش حاضر، ریزنمونههای برگ پس از اعمال تیمارهای سترونسازی (کلرید جیوه 1/0 درصد، الکل 70 درصد و هیپوکلریت سدیم 25 درصد در زمانهای مختلف) در دو محیط کشت WPM و MS با غلظتهای مختلف هورمونهای BAP و 2,4-D جهت تولید کالوس و باززایی گونه litwinowiiB.دز آزمایشگاه کشت بافت دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان کشت گردیدند. نتایج نشان داد تیمار کلرید جیوه 1/0 درصد بهمدت 7 دقیقه بهترین روش سترونسازی ریزنمونهها بود. محیط کشت پایه WPM حاوی یک میلیگرم در لیتر BAPو 1/0 میلیگرم در لیتر 2,4-Dبهترین محیط کالوسزایی شناخته شد. همچنین 10 میلیگرم در لیتر Zeatin در ترکیب با 20 میلیگرم در لیتر آدنین سولفات برای القای اندامزایی کالوسها مناسب بود. ترکیب BAP 5/0 میلیگرم در لیتر و آدنین سولفات 20 میلیگرم در لیتر با 20 درصد اندامزایی به‌عنوان بهترین تیمار انتخاب شد. درنهایت گیاهچهها در محیط WPM حاوی IBA و NAA (یک میلیگرم در لیتر) ریشهدار شدند. روش ریزازدیادی توس که در پژوهش حاضر بهینه گردید، در بیوتکنولوژی با هدف پیشبرد ژنتیکی درختان توس و نیز ریزازدیادی در مقیاس وسیع و تکثیر تجاری نیز قابل توصیه است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Effects of soil compaction on morphology, biomass and architecture variables on black pine (Pinus nigra) in greenhouse situations تأثیر فشردگی خاک بر متغیرهای اندازه، زی‌توده و معماری نهال کاج سیاه در شرایط گلخانه‌ای 209 220 62478 10.22059/jfwp.2017.62478 FA مقداد جورغلامی دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، دکترای جنگلداری 0000-0003-3676-278X آزاده خرمی زاده دانشجوی دکتری گروه جنگلداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 2015 06 12 Increasing soil strength would adversely affect the seedling morphology (size) and growth (biomass) by changing the above- and below-ground patterns. In this research, the effects of soil compaction were explored in a loam to clay-loam textured soil with optimal conditions of water on a continuous scale on growth responses of the Pinus nigra in four intensity treatments of soil compaction (the lowest intensity of compaction, low, moderate, and high intensities of compaction). Results showed that the above- and below-ground metrics of seedling size (i.e., stem length and diameter, leaf length, main root length and diameter, and lateral root length) and biomass (i.e., total, shoot, and total root) were negatively affected by soil compaction. Seedling sizes and growth parameters responded non-linearly by increasing soil strength. Increasing soil strength changed the above- and below-ground biomass allocation patterns (i.e., root mass ratio, root: shoot ratio, specific root length) resulting in unchanged seedling architecture. It is concluded that growth of roots and heights of black pine seedlings are restricted with any increase in soil strength. The increasing soil compaction causes significant differential growth allocation patterns to above- and below-ground portions resulting in architectural changes to the seedlings. افزایش مقاومت به نفوذ خاک با تحت تأثیر قرار دادن الگوهای اندام هوایی و زیرزمینی، سبب ایجاد اثرهای منفی بر متغیرهای رشد نهال‌های گونه‌های چوبی می‌شود. در این تحقیق،تأثیرات کوبیدگی خاک در خاکی با بافت لومی تا رسی- لومی با شرایط بهینه از نظر آب (آبیاری روزانه) در مقیاس پیوستۀ مقاومت به نفوذ بر متغیرهای ریخت‌شناسی نهال (اندازه)، رشد (زی‌توده)، تخصیص زی‌توده و معماری رشد نهال‌های گونۀ کاج سیاه در چهار تیمار کوبیدگی خاک در شرایط گلخانهبررسی شد. با افزایش مقاومت به نفوذ خاک، متغیرهای رشد شامل اندازة نهال (طول و قطر ساقه، طول برگ، طول و قطر ریشة اصلی و طول ریشة جانبی) و زی‌توده (اندام هوایی و ریشه) از نظر آماری به‌طور معنی‌داری کاهش یافتند. پارامترهای رشد با افزایش کوبیدگی خاک به‌صورت رابطه‌ای غیرخطی تغییر یافتند. با افزایش مقاومت به نفوذ خاک، مقادیر مربوط به اندام‌های زیرزمینی شامل زی‌توده (ریشة اصلی و جانبی) به‌طور معنی‌داری کاهش یافتند. نتایج نشان داد که افزایش تراکم خاک سبب الگوهای متفاوت تخصیص رشد در اندام هوایی و زیرزمینی (نرخ زی‌تودۀ ساقه، نرخ زی‌تودۀ برگ، نرخ زی‌تودۀ ریشه، نسبت زی‌تودۀ ریشه به اندام هوایی، طول ساقۀ خاص، طول ریشۀ خاص و نسبت زی‌تودۀ خشک ریشۀ جانبی به اصلی) و تغییرات معماری در نهال شد. به‌طور کلی، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که رشد ریشه و ارتفاع نهال کاج سیاه با هر گونه افزایش مقاومت خاک محدود می‌شود و افزایش فشردگی خاک سبب تغییرات معنی‌دار الگوهای تخصیص رشد در اندام هوایی و زیر زمینی می‌شود

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Estimating the beech forest site productivity in Hyrcanian forest using classification and regression tree algorithm برآورد توان تولیدی رویشگاه راش شرقی در جنگل‌های هیرکانی با استفاده از الگوریتم درخت طبقه‌بندی و رگرسیون 221 229 62479 10.22059/jfwp.2017.62479 FA احسان فکور دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس سیدجلیل علوی استادیار گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس مسعود طبری کوچکسرایی استاد گروه جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس کوروش احمدی دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2015 06 26 In this study, the site form index which is the most reliable criterion for evaluation of forest site productivity in uneven-aged and mixed stands was used. For this purpose, random-systematic sampling method was used to locate 105 0.1 ha circular sample plots in beech dominated forests in Tarbiat Modares University research forest. The height and diameter of Fagus orientalis Lipsky trees within each sample plot was recorded along with elevation, azimuth and slope of the ground. Also, at the center of plot, soil samples from first layer (0-10 cm) were taken for analyzing several soil variables. Evaluation of forest site productivity by using classification and regression tree algorithm showed that after pruning the full tree, phosphorus, TRASP, clay and bulk density are effective variables, in order of relative importance, on site form and 62% variations in productivity can be explained by these variables. Using generalized linear model and evaluation criteria such as AIC, RMSE, R2 and adjusted R2, the performance of CART model was assessed. The results showed though CART techniques and the generalized linear model justify the same variability in forest productivity but decision tree technique in terms of AIC and BIC criteria is better than the GLM and as well as this technique is easier to interpret. در مطالعۀ حاضر از شاخص فرم رویشگاه که مطمئن‌ترین معیار برای ارزیابی کیفیت رویشگاه در توده‌های ناهمسال و آمیخته است، برای ارزیابی توان تولیدی رویشگاه راش شرقی استفاده شد. به این منظور در جنگل پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس، در تیپ‌هایی که در آنها گونۀ راش غالب بود، به روش منظم - تصادفی 105 قطعه نمونۀ دایره‌ای به مساحت 1000 متر مربع پیاده و در هر یک از آنها ارتفاع و قطر تمام درختان گونۀ راش علاوه‌بر ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب و آزیموت اندازه‌گیری و ثبت شد. همچنین از عمق 10-0 سانتی‌متری، نمونه‌برداری خاک انجام گرفت و متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه‌گیری شد. ارزیابی توان تولید رویشگاه راش با استفاده از تکنیک درخت طبقه‌بندی و رگرسیون نشان داد که متغیرهای فسفر، شاخص تابش خورشیدی، درصد رس و وزن مخصوص ظاهری به‌ترتیب اهمیت نسبی، متغیرهای مؤثر بر فرم رویشگاه هستند و 62 درصد تغییرات در توان تولیدی را می‌توان با استفاده از این متغیرها تبیین کرد. با استفاده از مدل خطی تعمیم‌یافته و معیارهای ضریب تبیین تعدیل‌یافته، مجذور مربعات میانگین خطا، معیارهای اطلاعاتی آکائیک (AIC) و بیزی (BIC) عملکرد تکنیک درخت طبقه‌بندی و رگرسیون نیز ارزیابی شد. نتایج نشان داد هرچند تکنیک درخت طبقه‌بندی و رگرسیون و مدل خطی تعمیم‌یافته درصد تغییرات یکسانی را توجیه می‌کند، الگوریتم درخت تصمیم از لحاظ معیارهای اطلاعاتی AIC و BIC نسبت به مدل رگرسیونی عملکرد بهتری دارد. از طرف دیگر تفسیر این تکنیک‌ها آسان‌تر است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Variability of nitrogen and phosphorous in Persian oak trees and soil of dieback affected stands in Ilam تغییرات نیتروژن و فسفر در درختان بلوط ایرانی و خاک توده‌های دچار خشکیدگی در ایلام 231 240 62480 10.22059/jfwp.2017.62480 FA احمد حسینی استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Journal Article 2015 06 01 This research was performed to study the variability of nitrogen and phosphorus nutrients in leaf, root and soil around the root of dieback affected Persian oak trees during two years in spring and summer in Melah-Siah region, Ilam province. Oak trees were divided into four groups with six replicates based on the severity of crown dieback. Sampling of leaves, roots and soil of trees was randomly performed in four directions of tree crown and were transferred to the laboratory for analyzing the nutrients. Results showed that the leaf nitrogen amount of dieback trees in spring and summer of 2013 was more than those of healthy trees. The leaf phosphorus amounts of dieback trees in spring 2013 and spring 2014 were less than those of the healthy trees. The root nitrogen amount of dieback trees in spring and summer 2013 was more and in spring 2014 was less than that of healthy trees. The root phosphorus amount of dieback trees was less than that of healthy trees in all sampling seasons. The results showed that N had declining temporal changes. But temporal change of P was increasing. The concentrations of N and P in leaf were also more than the root. It is concluded that drought has significant effect on the mentioned elements status in oak trees. Resisting to drought conditions and possibly performing the vital activities are the reasons for element status changes in the dieback trees. پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی تغییرات مقدار نیتروژن و فسفربرگ، ریشه و خاک پای درختان بلوط ایرانی دچار خشکیدگی، طی دو سال و در فصل‌های بهار و تابستان در منطقۀ مله‌سیاه استان ایلام انجام گرفت. درختان بلوط براساس شدت خشکیدگی تاجی به چهار گروه با تعداد شش تکرار تقسیم شدند. نمونه‌گیری از برگ، ریشه و خاک پای درختان در چهار جهت اصلی تاج درخت به‌طور تصادفی انجام گرفت و برای تجزیۀ عناصربه آزمایشگاه منتقل شد. نتایج نشان داد که مقدار رطوبت، نیتروژن و فسفر خاک محیط ریشۀ درختان بلوط ایرانی تغییرات معنی‌داری در بین تیمارهای خشکیدگی نداشتند. تغییرات زمانی نیتروژن و فسفر خاک کاهشی بود. نیتروژن برگ درختان سرخشکیده در بهار و تابستان 1392 بیشتر از درختان سالم بود. فسفر برگ درختان سرخشکیده در بهار 1392 بیشتر و در بهار 1393 کمتر از برگ درختان سالم بود. نیتروژن ریشۀ درختان سرخشکیده در بهار 1392 و تابستان 1393 بیشتر و در بهار 1393 کمتر از درختان سالم بود. فسفر ریشۀ درختان سرخشکیده در همۀ فصل‌ها کمتر از درختان سالم بود. نیتروژن با تغییرات زمانی کاهشی همراه بود، اما تغییرات زمانی فسفر افزایشی بود. همچنین غلظت نیتروژن و فسفر برگ بیشتر از ریشه بود. نتایج‌ نشان داد که خشکسالی تأثیر معنی‌دار بر وضعیت عناصر مزبور در پیکرۀ درختان بلوط دارد و تغییر آنها در درختان سرخشکیده به‌منظور مقاومت به شرایط خشکی و انجام فعالیت‌های حیاتی در حد ممکن بود.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Assessment of recreational value of Chaghasabz forest park in Ilam using contingent valuation method برآورد ارزش تفرجی پارک جنگلی چغاسبز ایلام به روش ارزش‌گذاری مشروط 241 250 62481 10.22059/jfwp.2017.62481 FA علی مهدوی دانشیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام ندا اسد فلسفی‌زاده دانشجوی اقتصاد کشاورزی، دانشگاه زابل فوزیه بیگ‌محمدی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد محیط ‌زیست، دانشگاه کردستان شهلا جهانی کارشناسی ارشد محیط‌زیست، دانشگاه ملایر Journal Article 2015 03 10 In general, forest recreation benefit is among the the free of charge benefits, but it can play an important role in forest resources management. Estimating the recreational value of a forest area can help forest managers to make decisions for choosing the type of correct land use. The aim of this study was to estimate the recreational value of Chaghasabz Park of Ilam city using contingent valuation method. In order to estimate the willingness to pay of the local people, the logit model based on the maximum likelihood was used. The data was obtained from 280 questionaires from visitors of the park. The results showed that the average willingness to pay per person and per household to visit this park were 13969.4 and 41908.2 Rials, respectively. Moreover, the results showed that income, education, age and the proposed amount variables had the most significant impacts on the acceptance of the suggested amounts. به‌طور معمول، منفعت تفرجی جنگل از جمله منفعت‌هایی است که رایگان در اختیار ما قرار می‌گیرد، با وجود این نقش مهمی در شیوۀ مدیریت منابع جنگلی دارد. داشتن برآوردی از ارزش تفرجی یک منطقۀ جنگلی به مدیران در تصمیم‌گیری در زمینۀ انتخاب نوع کاربری اراضی جنگلی کمک می‌کند. هدف از این تحقیق برآورد ارزش تفرجی پارک جنگلی چغاسبز شهرستان ایلام با استفاده از روش ارزش‌گذاری مشروط است. برای برآورد تمایل به پرداخت افراد از الگوی لوجیت براساس حداکثر درست‌نمایی استفاده شد. داده‌های مورد نیاز با استفاده از 280 پرسشنامه از بازدیدکنندگان این پارک به‌دست آمد. نتایج نشان داد که میانگین تمایل به پرداخت هر فرد برای بازدید از این پارک 4/13969 ریال و میانگین تمایل به پرداخت هر خانوار با احتساب 3 نفر معادل 2/41908 ریال بوده است. علاوه‌بر این، براساس نتایج، متغیرهای درآمد، تحصیلات، سن و میزان مبلغ پیشنهادی بیشترین تأثیر را در پذیرش مبالغ پیشنهادی داشته‌اند.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Trends of meteorological parameters and reference evapotranspiration in the northern Zagros region روند تغییرات پارامترهای اقلیمی و تبخیرتعرق مرجع در ناحیۀ رویشی زاگرس شمالی 251 260 62482 10.22059/jfwp.2017.62482 FA آوازه دولتشاهی کارشناس ارشد جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران پدرام عطارد دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران قوام الدین زاهدی امیری استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران سید محمد معین صادقی دانشجوی دکتری جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران 0000-0001-5562-6770 ویلما بایرام زاده دانشیار گروه صنایع چوب و کاغذ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج Journal Article 2015 11 27 In order to test the hypothesis of connection between the changes in climatic parameters and declining northern Zagros forests in the west of Iran, long-trends of meteorological parameters and reference evapotranspiration (ET0) on seasonal and annual time scales using three synoptic meteorological stations of Piranshahr, Saghez, and Khoram-Abad were examined. The Penman-Monteith combination equation was applied to calculate the ET0. To examine the long-term trends of meteorological parameters and ET0, the non-parametric tests of Mann-Kendal and Spearman were used and the significance of the slope of trends lines was tested using the Sen-slope estimator. Results showed that the increasing trends of air temperature in Piranshahr (1986-2009) were statistically significant (P < 0.01). Wind speed exhibited a significant positive trend in Saghez (1970-2009) and Khoram-Abad (1970-2010) by Spearman test (Saghez at 0.05% level, Khoram-Abad at 0.01% level). On seasonal time scale, the trends of climatic parameters and ET0were similar by Mann-Kendal and spearman tests and ET0trends were positive in most stations. This preliminary research indicated that long-term trends of some climatic parameters and ET0 in the northern Zagros region were statistically significant so that the hypothesis of the connection between decline of northern Zagros forests and changes in meteorological parameters was confirmed. Greater number of meteorological stations throughout the Zagros region, however, should be included in future research. هدف تحقیق حاضر، امتحان درستی فرضیۀ ارتباط بین تغییر پارامترهای اقلیمی و خشکیدگی جنگل در ناحیۀ رویشی زاگرس بود. بدین منظور، تغییرات درازمدت پارامترهای هواشناسی و تبخیرتعرق مرجع (ET0) ایستگاه‌های همدیدی پیرانشهر، سقز و خرمآباد در ناحیۀ رویشی زاگرس شمالی در دو مقیاس زمانی سالانه و فصلی در معرض آزمون آماری قرار گرفت. به‌کمک رابطۀ ترکیبی فائو-پنمن-مانتیث، ET0 محاسبه و از آزمونهای غیرپارامتری منکندال و اسپیرمن برای بررسی معنی‌دار بودن روند بلندمدت ET0 و پارامترهای مؤثر بر آن، و نیز از روش تخمین‌گر sen، برای بررسی معنی‌دار بودن شیب خط روند استفاده شد. نتایج نشان داد روند دمای هوا در ایستگاه پیرانشهر طی دورۀ 24 ساله، صعودی و معنی‌دار است (01/0>P). آزمون اسپیرمن، روند سرعت باد را در ایستگاه‌های سقز (دورۀ 40 ساله) و خرمآباد (دورۀ 41 ساله) معنی‌دار و صعودی نشان داد. در مقیاس زمانی فصلی، روند پارامترهای اقلیمی و ET0 با استفاده از دو آزمون منکندال و اسپیرمن در بیشتر موارد مشابه یکدیگر بوده و روند ET0 در بیشتر ایستگاه‌ها مثبت بوده است. نتایج این تحقیق مقدماتی نشان میدهد که تغییرات روند برخی پارامترهای اقلیمی و ET0 در ناحیۀ رویشی زاگرس شمالی معنی‌دار است و بنابراین فرضیۀ ارتباط بین تغییر پارامترهای اقلیمی و ET0 با زوال اکوسیستمهای جنگل در ناحیۀ زاگرس شمالی تا حدودی تأیید می‌شود، ولی باید این ارتباط با دادههای هواشناسی ایستگاههای بیشتری در کل ناحیۀ رویشی زاگرس لحاظ شود.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Occupational health and safety assessment of forestry workers ( case study: Shafaroud forest company ) ارزیابی سلامت و ایمنی شغلی کارگران جنگل (بررسی موردی شرکت سهامی جنگل شفارود) 261 272 62483 10.22059/jfwp.2017.62483 FA مهرداد نیکوی دانشیارگروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه گیلان 0000-0002-4985-2648 الهه شکارسری دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه گیلان علی صیادی استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان Journal Article 2016 02 04 Due to lack of scientific information regarding to health and safety and in spite of the accidents and health problems of forest workers, this study was carried out on forestry workers of Shafaroud forest company in the west forest of Guilan province. Occupational health and safety, job satisfaction and cumulative fatigue symptoms of forest worker and effective factors on them were analysed by questionnaire. For this purpose, 100 workers were randomly selected and their response were gathered by interview method. 54 percent of workers were hurt on the job and the majority of them were felling and skidding workers. Although the use of safety devices are necessary to prevent the accidents, 20% of workers did not have the personal protective equipment. The employee job satisfaction in working groups were compared using Friedman test. The results showed that the felling and skidding workers had the highest dissatisfaction index compared with others. The most important reasons for worker dissatisfaction were the low wages and heavy work. Age, work experience, and type of work were the most important factors having a negative impact on job satisfaction. The study result for cumulative fatigue symptoms index showed that the value of feelings of anxiety and depression of psychological aspects and physical disorders, general fatigue from the physical point of view, were more than the standard values. به‌دلیل کمبود اطلاعات علمی در زمینۀ سلامت و ایمنی شغلی و نیز بروز حوادث و مشکلات برای کارگران جنگل، این تحقیق روی کارگران شرکت سهامی جنگل شفارود در جنگل‌های غرب استان گیلان انجام گرفت. سلامت و ایمنی شغلی، رضایت از کار و شاخص خستگی از کارِ کارگران جنگل با استفاده از پرسشنامۀ جمع‌آوری و عوامل مؤثر بر آنها بررسی شد. به این منظور 100 کارگر به‌طور تصادفی انتخاب و نظر آنان از راه مصاحبه جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که 54 درصد کارگران در حین کار آسیب دیده بودند که بیشترشان کارگران قطع و خروج بودند. 20 درصد آنان، علی‌رغم اجباری بودن استفاده از وسایل ایمنی برای جلوگیری از حوادث کار از هیچ یک از وسایل ایمنی استفاده نکرده بودند. سطح رضایت کارگران در گروه‌های کاری با آزمون فریدمن مقایسه شد و نتایج نشان داد که گروه‌های قطع و خروج نارضایتی بیشتری در مقایسه با دیگران داشتند و مهم‌ترین دلیل آن هم حقوق کم و سنگین بودن کار بود. سن، سابقۀ کار کارگران و نوع کار از مهم‌ترین عواملی بودند که بر رضایت از کار تأثیر منفی داشتند. نتایج تحقیق شاخص خستگی تجمعی نشان داد که احساس اضطراب و افسردگی از گروه جنبه‌های روانی کار و اختلالات جسمی و خستگی عمومی از جنبه‌های فیزیکی بیشتر از مقادیر استاندارد بود.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Evaluation of soil physicochemical properties of Tecomella undulata in Busher province بررسی ویژگی‌های فیزیکو‌شیمیایی خاک در رویشگاه‌های گونۀ انارشیطان(Tecomella undulata) در استان بوشهر 273 280 62484 10.22059/jfwp.2017.62484 FA زهرا ذولفقاری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی خاتم الانبیا بهبهان مصطفی مرادی استادیار گروه جنگلداری، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیای بهبهان null رضا بصیری دانشیار گروه جنگلداری، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیای بهبهان اکبر قاسمی دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2015 12 07 Soil physicochemicalproperties are important factors in plant establishment. Therefore, knowing its properties can improve the forest management practice for having more forest production. The objective of the present study is to determine the soil physicochemicalproperties of Tecomella undulata stands in Bushehr province. For this purpose, two sites including Shahnia (2 ha) and Ali-Abad (10 ha) in Bushehr province were selected. 20 and 30 soil samples were systematically taken from two depths (0-5 and 5-25 cm) using 25 × 25 and 50 × 100 meter grids in Shahnia and Ali-Abad, respectively. Soil physicochemicalproperties results revealed that T. undulata prefers sandy and loam- sandy soils with neutral pH. Also, this species can tolerate more than 535 ds/m soil electrical conductivity in the studied sites. Soil phosphorus, bulk density and clay are the most important factors effecting the T. undulata distribution. Results of quantitative parameters showed that diameters at breast height in Shahnia are significantly more than Ali-Abad. While no significant difference was observed among tree heights in the studied sites. خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک از عوامل مهم در ظهور و پراکنش گیاهان به‌شمار می‌روند که با آگاهی از آنها می‌توان شیوههای مدیریتی بهتری را برای افزایش تولید جنگل‌ها ارائه کرد. هدف این تحقیق، تعیین خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک در تودههای انارشیطان در استان بوشهر است. بدین منظور دو عرصه به مساحت‌های 2 و 10 هکتار به‌ترتیب در مناطق شهنیا و علی‌آباد انتخاب شدند. برای نمونه‌برداری خاک از روش تصادفی استفاده شد؛ بدین صورت که ابتدا شبکه‌های 25×25 و 100×50 متر به‌ترتیب در مناطق شهنیا و علیآباد پیاده شده و 20 و 30 نمونه خاک به‌ترتیب در این منطقهها از عمقهای 5-0 و 20-5 سانتیمتری برداشت شد. نتایج بررسی شرایط خاک رویشگاه گونۀ انارشیطان در مناطق بررسی‌شده نشان داد که این گونه در خاک‌هایی با بافت سبک شنی و لومی– شنی و pH خنثی استقرار پیدا می‌کند. همچنین این گونه قادر به تحمل هدایت الکتریکی بیش از ds/m 535 در مناطق مورد بررسی است. از میان متغیرهای خاک فسفر، مادۀ آلی، ازت، سیلت و پتاسیم و رس مهمترین عوامل مؤثر در توسعه و گسترش این گونه است. نتایج کمّی درختان نیز نشان داد که قطر برابرسینۀ درختان در رویشگاه شهنیا نسبت به رویشگاه علی‌آباد بیشتر و دارای اختلاف معنی‌دار است، درحالی که بین ارتفاع کل درختان در مناطق بررسی‌شده اختلاف معنی‌داری وجود نداشت.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Role of soil mesofauna in reflection of site conditions for oak regeneration (Quercus brantii Lindl.) in Zagros forests (case study: Dalab, Ilam Province) نقش مزوفون خاک در انعکاس شرایط استقرار بهینۀ زادآوری بلوط ایرانی (.Lindl Quercus brantii) در جنگل‌های زاگرس (مطالعۀ موردی: منطقۀ دالاب، استان ایلام) 281 291 62485 10.22059/jfwp.2017.62485 FA مهدی حیدری استادیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام تهمینه عبدی دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران مجید میراب بالو استادیار گروه گروه گیاهپزشکی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران جواد میرزایی استادیار گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران سروش ذبیح الهی دانشجوی دکتری گروه علوم جنگل، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2015 11 17 This study aimed to investigate the role of soil mesofauna for quick and low cost detection of well and poorly seed-origin oak regenerated sample plots in Zagros oak forest ecosystem. The main question of this study is why some areas have a suitable number of natural seedlings while some others do not, despite the presence of mature oak trees? In this study, we sampled 30 100-m2 plots with regeneration and 30 100-m2 plots without or with only few seedlings in the same physiographic conditions. Soil samples for mesofauna investigation were randomly collected within each sample plot to a depth of 0-20 cm. Soil mesofauna was extracted with a Berlese-Tullgren funnel apparatus.According to CCA ordination, plots with and without natural regeneration have shown, respectively, clumped and uniform patterns of mature oak trees based on Johnson and Zimmer index. In this regard, plots with a clumped pattern were characterized by higher saturation percentage, total phosphorus, total potassium, clay, organic matter, total nitrogen and cation exchange capacity than uniform to random patterns of oak trees. Seed-origin oak regeneration patterns around mature oak trees in plots with and without natural regeneration were clumped and uniform, respectively. The results showed that the number of soil mesofauna in clumped pattern (with higher regeneration) was higher than those in the uniform pattern (with lower regeneration). این پژوهش با هدف بررسی نقش مزوفون خاک در شناسایی سریع و کم‌هزینۀ لکههای دارای زادآوری و بدون زادآوری دانهزاد بلوط ایرانی در اکوسیستم جنگلی بلوط زاگرس انجام گرفت. سؤال اصلی این تحقیق این است که چرا با وجود حفاظت بلندمدت، برخی از نقاط دارای تعدادی زادآوری مناسب و برخی نقاط با وجود حضور درختان مادری، بدون زادآوری یا با زادآوری خیلی کم هستند. در شرایط فیزیوگرافی یکسان، 30 لکۀ 100 متر مربعی دارای زادآوری و 30 لکۀ بدون زادآوری یا دارای زادآوری کم در منطقۀ حفاظت‌شدۀ دالاب (شهرستان ایلام) تعیین شد. مزوفون خاک با نمونهبرداری از خاک لکهها و با استفاده از قیف برلیز استخراج و شناسایی شد. نمونه‌های خاک برای بررسی مزوفون خاک بهطور تصادفی در هر قطعه نمونه از عمق 0 تا 20 سانتیمتری جمع‌آوری شد. مزوفون خاک با استفاده از قیف برلیز استخراج شد. براساس رستهبندی CCA لکههای دارای زادآوری و بدون زادآوری که به‌ترتیب الگوی کپهای و یکنواخت درختان مادری بلوط را براساس شاخص جانسون و زایمر نشان دادند، برپایۀ خصوصیات ادافیکی به دو گروه مجزا تفکیک شدند. لکههای با الگوی کپهای درصد رطوبت اشباع، فسفر فراهم، پتاسیم فراهم، رس، مادۀ آلی، ازت کل و ظرفیت تبادل کاتیونی بیشتری نسبت به الگوی تصادفی به‌سمت یکنواخت درختان دانهزاد بلوط داشتند. نتایج نشان داد که تعداد مزوفون خاک در الگوی پراکنش کپهای (با زادآوری بیشتر) نسبت به الگوی یکنواخت (با زادآوری کمتر) بیشتر بود.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 An investigation on the quantitative and qualitative characteristics of Alnus subcordata with changing the elevation above sea level بررسی مشخصه‌های کمی و کیفی توده‌های دست‌کاشت توسکای ییلاقی با تغییر ارتفاع از سطح دریا (مطالعة موردی: سری پهنه‌کلای ساری) 293 301 62486 10.22059/jfwp.2017.62486 FA ساره حسینی دانشجوی دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری حامد آقاجانی دانشجوی دکتری جنگل شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Journal Article 2015 06 09 Alnussubcordata is one of the native and the fast growing trees in Hyrcanian forests which its plantation helps to conserve and protect the forest. In this study, for surveying the quantitative and qualitative characteristics of Alnussubcordata with changing the elevation above sea level, four sites were selected in Pahne Kolla forests, Sari, Iran. The systematic random method was used for tree sampling and finally the quantitative and qualitative characteristics of 338 trees were measured. Such characteristics as diameter at breast height, slenderness index (h/d), basal area, trees volume (m3/ha), stem quality, canopy percentage and regeneration in the study area were recorded. The results indicated that average DBH, volume and basal area of trees at elevation 430 (m a.s.l) and average height of trees and slenderness index (h/d) at elevation 600 (m a.s.l) were the highest among other elevations. The comparison of average DBH and height of trees in the sites demonstrated that sites have significant difference whit each other. Therefore, according to the results, altitude is an effective factor in the quantitative and qualitative characteristics of Alnus subcordata. توسکای ییلاقی درختی تند رشد و بومی جنگل‌های شمال البرز است که کاشت آن در احیا و حفاظت جنگل بسیار مؤثر است. به‌منظور بررسی خصوصیات کمی و کیفی درختان توسکای ییلاقی با تغییرات ارتفاع از سطح دریا، چهار رویشگاه در جنگل‌های پهنه‌کلا ساری در راستای تغییرات ارتفاع از سطح دریا انتخاب شد. در این پژوهش به‌منظور برداشت داده‌های صحرایی از روش آماربرداری تصادفی- منظم استفاده و در مجموع مشخصات کمی و کیفی تعداد 338 درخت اندازه‌گیری شد و متغیرهای قطر برابرسینه، ضریب قدکشیدگی (h/d) و سطح مقطع برابرسینه، حجم سرپا، تعداد در هکتار، کیفیت تنه، درصد تاج‌پوشش درختان و وضعیت تجدید حیات در رویشگاه‌های مورد نظر، ثبت شد. نتایج نشان داد که متوسط قطر برابرسینه، حجم سرپای توده و سطح رویه زمینی درختان در ارتفاع 430 متری از سطح دریا و میانگین ارتفاع درختان و ضریب قدکشیدگی در ارتفاع 660 متری از سطح دریا از بیشترین مقدار برخوردار بوده است. همچنین مقایسة میانگین قطری و ارتفاعی رویشگاه‌ها نشان داد که از لحاظ افزایش قطری و ارتفاعی تفاوت معنی‌داری دارند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، مشخص شد که عامل ارتفاع از سطح دریا در وضعیت کمّی و کیفی توسکای ییلاقی مؤثر است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Spatial patterns, competition and spatial association of trees from different development stages in mixed beech (Fagus orientalis Lipsky) stands بررسی الگوی پراکنش، رقابت و اجتماع‌پذیری درختان در مراحل مختلف تحولی جنگل در توده‌های آمیختۀ راش در گیلان 303 314 62487 10.22059/jfwp.2017.62487 FA مریم کاظم پور لارسری دانش آموخته کارشناسی ارشد/ دانشکده منابع طبیعی/ دانشگاه گیلان کامبیز طاهری آبکنار دانشیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، ایران رضا اخوان دانشیار پژوهش ، مؤسسة تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0003-3420-7301 حسن پوربابائی استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، ایران بیت اله امان زاده استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2016 01 30 This research was conducted to study the spatial patterns, inter and intra-specific associations of tree species that may provide valuable insights into processes and mechanisms that maintain species coexistence. Data collection was done using three one-hectare (100 m × 100 m) plots from three development stages (initial, optimal and decay) in an intact mixed beech forest. The positions of all trees with diameter at breast height (DBH) larger than 7.5 cm were recorded using azimuth-distance method. The measured trees were then divided into four diameter size classes. Spatial patterns and spatial associations among tree size classes (intra-specific) and among species (interspecific) were analyzed using univariate and bivariate Ripley’s K-function. Results indicated that spatial patterns of trees are aggregated, slightly aggregated and random for initial, optimal and decay stages, respectively. Over time, shade-tolerant nature and intra-specific competition of beech trees from different size classes as well as inter-specific competition between beech- hornbeam and among beech- other species across different development stages indicated the different situations. Structural differences, various ecological nature, various reaction of different species to environmental variables at different life stages, difference in growth and physiological mortality due to mixed studied stands can be considered as effective factors in these difference. Knowledge about spatial pattern and natural events are the prerequisite for the implementation of targeted silvicultural interventions and commensurate with the potential and development stages of forest stands. هدف این پژوهش، بررسی الگوی مکانی، رقابت و اجتماع‌پذیری درون و بین گونه‌های درختی است که به معرفی نگرشی ارزشمند در مورد فرایندها و سازوکارهای تأثیرگذار بر حفظ همزیستی گونه‌ها منجر می‌شود. بدین ‌منظور سه قطعه نمونۀ یک هکتاری در سه مرحلۀ تحولی اولیه، بلوغ و پوسیدگی در توده‌های آمیختۀ راش در پارسل شاهد طرح سیستان در استان گیلان انتخاب شد و در کلیۀ درختان قطورتر از 5/7 سانتی‌متر به‌تفکیک گونه، اندازه‌گیری قطر برابرسینه و ارتفاع و تعیین مختصات دکارتی به‌روش فاصله – آزیموت صورت گرفت. سپس درختان به چهار طبقۀ قطری تقسیم شدند و برای تعیین الگوی پراکنش، رقابت و اجتماع‌پذیری میان آنها از توابع یک و دومتغیرۀ K رایپلی استفاده شد. الگوی پراکنش درختان در مراحل اولیه، بلوغ و پوسیدگی به‌ترتیب کپه‌ای شدید، کپه‌ای ضعیف و کاملاً تصادفی شد. سرشت سایه‌پسندی و رقابت درون‌گونه‌ای راش از طبقات مختلف قطری و همچنین رقابت و اجتماع‌پذیری میان راش- ممرز و راش- دیگر گونه‌ها در طول زمان و در طی مراحل مختلف تحولی جنگل یکسان نبود. تفاوت در ساختار، تنوع سرشت اکولوژیکی و تفاوت در واکنش گونه‌های مختلف نسبت به متغیرهای محیطی در طول مراحل تحولی درخت و تفاوت در رویش و دیرزیستی فیزیولوژیکی گونه‌ها ناشی از آمیختگی توده‌های مورد بررسی را می‌توان از عوامل مؤثر در این تفاوت دانست. شناخت الگوها و اتفاقات طبیعی هدایت‌شده توسط طبیعت در طول زمان، لازمۀ اجرای عملیات جنگل‌شناسی هدفمند و متناسب با مراحل تحولی توده‌های جنگلی است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Efficiency of edge effect correction methods for Ripley's K-function in spatial analysis of Christ's thorn jujube trees (Ziziphus spina-christi) in Zagros کارایی روش‌های تصحیح اثر حاشیه‌ای تابع K رایپلی در تحلیل مکانی درختان کنار (Ziziphus spina-christi) در زاگرس 315 324 62488 10.22059/jfwp.2017.62488 FA سید یوسف عرفانی فرد دانشیار، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز ثریا گرامی کارشناس ارشد، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز جواد سوسنی استادیار، گروه جنگلداری، دانشگاه لرستان Journal Article 2016 01 03 Correction of edge effect in Ripley's K-function is important for obtaining unbiased results in spatial pattern analysis of trees. This research aimed at studying the capability of Ripley's K-function corrected by three major edge effect correction methods for square plots (guard, toroidal and weighted) to identify the spatial patterns of Christ's thorn jujube (Ziziphus spina-christi) in Fars Province. A true and two simulated 200 × 200 m2 plots with different spatial distributions of trees (aggregated, clustered, and random) were selected to investigate the analytical power of corrected Ripley's K-function. When computed with no correction, the results showed that Ripley's K-function was biased and the bias increased with increasing distance. The theoretical values departed the simulation envelopes in the true (aggregated) and two simulated (random and dispersed) plots of Christ's thorn jujube trees illustrating that edge effect correction was necessary. The guard method showed unbiased results for the random pattern (root mean squared error less than 20) while the root mean squared error of this method was high for the non-random patterns (more than 120 in clustered and about 80 in aggregated patterns). The toroidal and weighted methods were efficient in pattern analysis of dispersed and aggregated distributions of Christ's thorn jujube, respectively (with the least root mean squared error less than 20 and 35, respectively). In general, it was concluded that the analytical power of corrected Ripley's K-function varies based on the implemented correction method and the type of investigated spatial pattern. تصحیح اثر حاشیه‌ای در تابع K رایپلی برای دستیابی به نتایج نااریب در تحلیل الگوی مکانی درختان حائز اهمیت است. بررسی قابلیت تابع K رایپلی تصحیح‌شده با سه روش اصلی تصحیح اثر حاشیه‌ای برای قطعه‌ نمونه‌های مربعی (نواری، مارپیچی و وزنی) در شناسایی الگوهای مکانی درخت کنار (Ziziphus spina-christi) در استان فارس هدف این پژوهش بود. یک قطعه ‌نمونۀ واقعی و دو قطعه‌ نمونۀ شبیه‌سازی‌شده 200 × 200 متر مربعی با توزیع مکانی متفاوت (کپه‌ای، پراکنده و تصادفی) برای بررسی توان تحلیلی تابع K رایپلی تصحیح‌شده به‌کار رفتند. نتایج نشان داد که محاسبات با تابع K رایپلی تصحیح‌نشده اریب بود و اریبی با افزایش فاصله، افزایش یافت. مقادیر پیش‌فرض در قطعه‌ نمونۀ واقعی (کپه‌ای) و دو قطعه‌ نمونۀ شبیه‌سازی‌شدۀ (تصادفی و پراکنده) درختان کنار از بازۀ شبیه‌سازی خارج شدند و نشان دادند که تصحیح اثر حاشیه‌ای ضروری است. روش نواری نتایج نااریبی در الگوی تصادفی داشت (مجذور میانگین مربعات خطای کمتر از 20)، درحالی که مجذور میانگین مربعات خطای این روش در الگوهای غیرتصادفی زیاد بود (بیشتر از 120 در الگوی کپه‌ای و حدود 80 در الگوی پراکنده). روش‌های مارپیچی و وزنی به‌ترتیب در تحلیل توزیع پراکنده و کپه‌ای درختان کنار مؤثر بودند (با حداقل مجذور میانگین مربعات خطا به‌ترتیب کمتر از 20 و کمتر از 35). به‌طور کلی، از این پژوهش نتیجه‌گیری شد که توان تحلیلی تابع K رایپلی تصحیح‌شده با توجه به روش تصحیح مورد استفاده و نوع الگوهای مکانی مورد بررسی تغییر می‌کند.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Manufacturing of adhesive free wood-based panels by using sanding dust امکان ساخت صفحات فشردۀ چوبی با گردسنباده بدون استفاده از چسب 325 331 62489 10.22059/jfwp.2017.62489 FA سکینه سعادتی دانش آموخته علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشگاه زابل حمید رضا منصوری استادیار گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشگاه زابل 0000-0002-5485-3848 بابک نصرتی استادیار گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشگاه زابل Journal Article 2015 04 24 The possibility of making an adhesive free compressed wood with the dimensions of 30* 30*1 cmfrom the particleboard sanding dust was studied. The amount of sprayed water on the particleboard sanding dust was adjusted as 7, 9, 11, 13, 16 and 18 % of dry weight particleboard sanding dust. Test boards were manufactured based on 0.95 gr/cm3 target density, under press temperature of 180 ◦C and 200 ◦C. The boards were tested for internal bonding, modulus of rupture and thickness swelling. All tests were carried out according to the appropriate European standards. Results showed that mechanical and physical properties were considerably improved by addition of 18 % water at temperature 180 ◦C. According to scanning electron microscope images, it can be concluded that this self-adhesion is based on the melting and flowing processes of some amorphous polymer materials such as lignin and carbohydrate. In addition, scanning electron microscope images showed that in particleboard sanding dust there is nano-sized particles, which play an important role in bonding quality. Continuous reaction of resin urea-formaldehyde in higher press temperature is another reason for increasing strength. در این پژوهش، امکان ساخت تخته با استفاده از گردسنباده بدون چسب بررسی شد. بدین منظور رطوبت در شش سطح 7،9،11،13،16 و 18 درصد نسبت به وزن خشک گردسنباده و دمای پرس در دو سطح 180 و 200 درجۀ سانتیگراد بهکار گرفته شد. صفحات فشردۀ چوبی، با دانسیتۀ 95/0 گرم بر سانتیمتر مکعب در ابعاد 1×30×30 سانتی‌متر با استفاده از روش پرسگرم تهیه شد. خواص فیزیکی و مکانیکی نمونهها براساس استاندارد اروپایی اندازهگیری و نتایج تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد خصوصیات مکانیکی و فیزیکی با افزودن 18 درصد رطوبت در دمای 180 درجۀ سانتیگراد بهطور چشمگیری بهبود مییابد. با توجه به تصاویر میکروسکوپ الکترونی (FE-SEM) این خودچسبندگی تحت حرارت پرس و براساس ذوب و به جریان افتادن بعضی از مواد پلیمری آمورف مانند لیگنین و کربوهیدرات شکل میگیرد. همچنین تصاویر میکروسکوپ الکترونی (FE-SEM) نشان داد که در گردسنباده ذراتی به اندازۀ نانو وجود دارد که تأثیر زیادی در کیفیت چسبندگی دارند. افزونبر آن نرم شدن رزین پلیمرشدۀ اورهفرمالدهید موجود در گردسنباده تحت تأثیرحرارت پرس، دلیل دیگری برای ایجاد چسبندگی بین ذرات و بهبود مقاومت‌های تخته است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Investigation on mechanical-thermal properties of green composite produced from polylactic acid and bagasse pulp fibers بررسی خواص مکانیکی و حرارتی چندسازه‌های سبز پلی‌لاکتیک‌اسید-الیاف خمیرکاغذ باگاس 333 342 62490 10.22059/jfwp.2017.62490 FA مریم اله دادی کارشناس‌ارشد، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران سحاب حجازی دانشیار، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران مهدی جنوبی استادیار، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران علی عبدالخانی دانشیار، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران لعیا جمالی راد استادیار، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس Journal Article 2015 10 06 In this research, green composites were produced from poly(lactic acid) (PLA) and natural fibers by using twin-screw extrusion followed by compression molding process. Different bagasse pulp fibers including monoethanolamine (MEA), alkaline sulfite-anthraquinone (AS), bleached soda (BS), unbleached soda (UNS) and raw bagasse fibers (B) were prepared and compounded with polylactic acid. Thermo-mechanical properties, crystallization behavior and morphology of PLA and its composites were investigated. The results indicated that the tensile modulus of composites was increased compared to the neat PLA. While the addition of B, UNS, BS fibers caused a dramatically drop in tensile strength. In addition, the results showed that the crystallinity and dynamic mechanical properties of PLA were substantially improved by incorporation with natural fibers. However, depending on the pulping type, different improvements of the composite parameters were attained. It was found that MEA and AS fibers were more compatible with the PLA. در این تحقیق چندسازههای سبز پلیلاکتیکاسید و الیاف طبیعی با استفاده از اکسترودر دومارپیچ و قالب‌گیری پرسی ساخته شدند. الیاف خمیرکاغذهای متفاوت باگاس شامل خمیرکاغذهای مونواتانولآمین (MEA)، سولفیتقلیایی-آنتراکینون (AS)، سودای رنگبری‌شده (BS) و رنگبرینشده (UNS) و باگاس خام (B) تهیه و با پلیلاکتیکاسید ترکیب شدند. ویژگیهای مکانیکی حرارتی، تبلور و مورفولوژی چندسازههای پلیلاکتیکاسید ارزیابی شد. نتایج حاکی از افزایش مدول کششی چندسازهها نسبت به پلیمر خالص پلیلاکتیکاسید بود، درحالی که افزودن الیاف باگاس خام، سودای رنگبریشده و رنگبرینشده سبب افت معنیدار مقاومت کششی میشود. نتایج نشان میدهد که تبلور و خواص مکانیکی حرارتی پلیمر پلیلاکتیکاسید به‌وسیلۀ ترکیب الیاف طبیعی بهبود چشمگیری مییابد. در واقع بسته به نوع الیاف، بهبودی متمایزی در ویژگیهای چندسازه حاصل میشود. در نهایت میتوان نتیجه گرفت که الیاف خمیرکاغذ حاصل از روش مونواتانولآمین و سولفیت قلیایی-آنتراکینون باگاس بیشتر از الیاف دیگر با پلیمر پلیلاکتیکاسید سازگار است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Determination of suitable level of calcium carbonate to the kraft pulp treated by nanosilica تعیین سطح مناسب افزودن کربنات کلسیم به خمیر کرافت تیمارشده با نانوسیلیکا 343 351 62491 10.22059/jfwp.2017.62491 FA جعفر ابراهیم پور کاسمانی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، واحد سوادکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، سوادکوه، ایران محمدرضا امیری مرگاوی کارشناس ارشد علوم و صنایع چوب و کاغذ حمیدرضا رودی استادیار گروه مهندسی پالایش زیستی، دانشکدۀ مهندسی انرژی و فناوریهای نوین، دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2016 02 04 The main goal of this study was to explore the level of adding precipitated calcium carbonate (PCC) filler to the kraft fibers which treated by Layer-by-Layer (LbL) method. The kraft fibers treated by three layers of cationic starch-nanosilica-cationic. Then, the standard handsheets (60±3 g/m2) were made from untreated and treated fibers. The results showed that by using 3-layers treating of kraft fibers, tensile index was improved from 23.96 N.m/g to 38.50 N.m/g. In addition, the burst and tear index was increased from 1.46 kPa.m2/g to 3.58 kPa.m2/g and 9.14 mN.m2/g to 15.99 mN.m2/g respectively. Also, the SEM images illustrated the fibers surface gelation due to the cationic starch absorption and an improvement of bonded area in fibers network. Furthermore, the three levels of PCC filler (5, 10, and 15%) were added to the 3-layer treated kraft pulp and strengths loss was evaluated and compared to the untreated pulp. Tensile, burst, and tear index were measured and they were 24.01 N.m/g, 1.20 kPa.m2/g and 9.49 mN.m2/g respectively by adding 10% of filler. According to the ANOVA test, the results revealed that it is possible to add 10% of PCC filler to the kraft pulp which treated with LbL method. Furthermore, SEM images indicated the retention as well as relatively uniform distribution of the PCC filler in the fibers network particularly in the area which impregnated with cationic starch. در این تحقیق، سطح افزودن پرکنندۀ کربنات کلسیم رسوبی به الیاف کرافت تیمارشده با روش لایه‌به‌لایه بررسی شد. برای اینمنظور، در گام اول آزمایش، الیاف کرافت با سه لایه نشاستۀ کاتیونی-نانوسیلیکای آنیونی- نشاستۀ کاتیونی تیمار شد. از الیاف تیمارنشده و تیمارشده، کاغذ دستساز استاندارد با وزن پایۀ 3±60 گرم بر متر مربع تهیه شد. ارزیابی مقاومتها نشان داد که با جذب سه لایۀ یادشده توسط الیاف کرافت، شاخص کششی کاغذ از N.m/g 96/23 به N.m/g 48/38، شاخص ترکیدن از kPa.m2/g 46/1 به kPa.m2/g 58/3 و شاخص پارگی کاغذ از mN.m2/g 14/9 به mN.m2/g 99/15 افزایش یافت. تصاویر SEM نیز ژلاتینی شدن سطح الیاف در اثر جذب نشاستۀ کاتیونی و توسعۀ سطح پیوندیافته بین الیاف را در شبکۀ الیاف تأیید میکند. در گام دوم، پرکنندۀ کربنات کلسیم رسوبی در سه سطح 5، 10 و 15 درصد به خمیر سهلایۀ تیمارشدۀ کرافت اضافه شد و افت مقاومتها با سطح مقاومتهای خمیر تیمارنشده مقایسه و ارزیابی شد. شاخص کششی، شاخص ترکیدن و شاخص پارگی کاغذ با افزودن 10 درصد پرکننده به‌ترتیب N.m/g 01/24، kPa.m2/g 20/1 و mN.m2/g 49/9 اندازهگیری شد. براساس آزمون تجزیۀ واریانس، نتایج این بخش نشان داد که میتوان تا حدود 10 درصد پرکنندۀ کربنات کلسیم رسوبی به خمیر کرافت تیمارشده با روش لایه‌به‌لایه افزود. همچنین تصاویر SEM تهیه‌شده بیانگر ماندگاری پرکنندۀ کربنات کلسیم و توزیع بهنسبت یکنواخت آن در شبکۀ الیاف به‌خصوص در مناطق آغشته به نشاستۀ کاتیونی است.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Effect of species on the hydroxyl accessibility of wood: results obtained by deuterium exchange تأثیر گونه بر مقدار دسترس‌پذیری گروه‌های هیدروکسیل چوب: نتایج حاصل از روش تبادل دوتریمی 353 360 62492 10.22059/jfwp.2017.62492 FA اصغر طارمیان دانشیار گروه علوم و صنایع چوب وکاغذ، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران 0000-0002-0925-7465 Journal Article 2016 01 12 In this research, the hydroxyl (OH) accessibility in the beech, spruce and pine wood was measured by impregnation of the wood specimens with heavy water (D2O) (deuterium exchange). After impregnation of wood specimens with heavy water and drying in a vacuum oven, the relative hydroxyl accessibility (% accessible hydroxyl groups) was determined with ATR-FTIR spectrometry by calculation of the integrated peaks for the OH and OD stretching vibrations at wavenumbers of 3500 and 2500 cm-1, respectively. The absolute accessibility (mmol hydroxyls/g wood) was determined using an advanced dynamic vapour sorption equipment, (DVS-ET1) by measuring the increased dry mass of the sample due to deuteration after conditioning with heavy water at 95% RH. The results showed that the relative accessibility was not affected by the wood species and its extractive content and more than half of the hydroxyl groups could be accessible. The absolute accessibility in spruce was higher than that in beech. For spruce wood, the earlywood had less accessible hydroxyl groups than the latewood. The poor linear correlation between the hydroxyl accessibility and equilibrium moisture content (EMC) confirmed that the moisture absorption by wood was not controlled exclusively by the hydroxyl accessibility. در این تحقیق، مقدار دسترس‌پذیری گروه‌های هیدروکسیل(-OH) چوب‌های راش، نوئل و کاج جنگلی با استفاده از روش اشباع با آب سنگین (D2O) (تبادل دوتریمی) اندازه‌گیری شد. پس از اشباع نمونه‌ها با آب سنگین و خشک کردن آنها در آون خلأ، با استفاده از طیف‌سنجی مادون قرمز (ATR-FTIR)، دسترس‌پذیری نسبی (درصد گروه‌های هیدروکسیل در دسترس به کل گروه‌های هیدروکسیل چوب) با محاسبۀ سطح زیر پیک گروه‌های OH و OD به‌ترتیب در عدد موجی حدود cm-13500 و cm-1 2500 محاسبه شد. دسترس‌پذیری مطلق (میلی‌مول هیدروکسیل به‌ازای هر گرم چوب) با استفاده از دستگاه جذب بخار پویا در دمای زیاد (DVS-ET1) و از طریق اندازه‌گیری افزایش وزن نمونه بعد از اشباع با بخار آب سنگین در رطوبت نسبی 95درصد به‌علت تبادل دوتریمی محاسبه شد. نتایج نشان داد که دسترس‌پذیری نسبی گروه‌های هیدروکسیل در چوب متأثر از گونه و مقدار مواد استخراجی آن نیست و بیش از نیمی از گروه‌های هیدروکسیل چوب می‌تواند در دسترس باشد. مقدار مطلق گروه‌های هیدروکسیل در دسترس در چوب نوئل بیشتر از چوب راش و در چوب آغاز نوئل کمتر از چوب پایان آن بود. همبستگی خطی ضعیف بین مقدار گروه‌های هیدروکسیل در دسترس چوب و رطوبت تعادل آن حاکی از آن است که مقدار دسترس‌پذیری گروه‌های هیدروکسیل تنها عامل کنترل‌کنندۀ مقدار جذب رطوبت توسط چوب نیست.

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 70 2 2017 07 23 Synthesis, characterization and comparison of the Canola and Sunflower epoxy resins by using their oils تهیه، شناسایی و مقایسۀ رزین‎های اپوکسی کلزا و آفتابگردان با استفاده از روغن‎های آنها 361 370 62493 10.22059/jfwp.2017.62493 FA محمد محمدی کارشناس ارشد شیمی پلیمر، دانشکدۀ شیمی، دانشگاه گلستان میلاد کاظم نژادی دانشجوی دکتری شیمی آلی پلیمر، دانشکدۀ شیمی، دانشگاه شیراز علیرضا شاکری دانشیار شیمی پلیمر، دانشکدۀ شیمی، دانشگاه تهران احسان فتح اللهی کارشناس ارشد شیمی پلیمر، دانشکدۀ شیمی، دانشگاه گلستان Journal Article 2016 05 25 The aim of this study was synthesis of canola and sunflower epoxy resins using their corresponding oils. The acrylic epoxy resins from the canola and sunflower oils were successfully prepared. The oils were epoxidized by using the hydrogen peroxide (H2O2) in a proportion of 1:7 from (C=C: H2O2). The content of epoxidized Oil was studied by determination of epoxy value using titration method and fourier transform infrared (FT-IR) spectrometer. The results showed that the epoxy value was 6.25 and 4.53 % for canola and sunflower oil respectively. The canola and sunflower epoxidized oils were transformed to the acrylic canola and sunflower epoxy resin and chemical structures of the resins were investigated by FTIR and proton nuclear magnetic resonance (1H NMR) spectrometer. Furthermore, the viscosity, molecular weight and special weight were measured. In addition, the content of fatty acids in the Golestan zone canola and sunflower oil were determined by the GC instrument. The results illustrated that both resins had several unique properties such as eco-friendly, non-toxic, economy, availability, and high adhesion. استفاده از روغنهای تریگلیسیرید برای تولید چسب و مواد کامپوزیتی در چند سال اخیر مورد توجه پژوهشگران و صنایع قرار گرفته است. این روغنها با استفاده از هیدروژن پراکسید (H2O2) در نسبت 7/1 : 1 از C=C : H2O2، اپوکسی‎دار شدند. اندازۀ اپوکسیدار شدن روغنها، توسط تعیین عدد اپوکسی به‌ روش تیتراسیون و طـیفسنجی تبدیل فوریه مادون قرمز (FTIR) بررسی شد و عدد اپوکسی 25/6 درصد برای روغن آفتابگردان و 53/4 درصد برای روغن کلزا به‌دست آمد. روغن‎های اپوکسی‎دارشدۀ آفتابگردان و کلزا به‌ترتیب به رزین اپوکسی آکریلیکی آفتابگردان و کلزا تبدیل شدند و ساختار این رزینها با استفاده از طیفسنجی تبدیل فوریه مادون قرمز و طیف‎سنجی رزونانس مغناطیسی هستۀ هیدروژن (1H NMR) بررسی شد؛ و نیز با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC)، مقدار اسیدهای چرب روغنهای‌ آفتابگردان و کلزای منطقۀ گلستان تعیین شد. روغن کلزا و آفتابگردان به ترتیب شامل 9/3 و 3/6 درصد پالمیتیک اسید، 27/1 و 3/3 درصد استئاریک اسید، 27/64 و 5/26 درصد اولئیک اسید، 09/17 درصد لنولئیک اسید و 8/8 و 6/0 درصد لنولنیک اسید میباشند. گرانروی، وزن مولکولی و وزن مخصوص به ترتیب 14770، 3650 و 050/1 برای رزین اپوکسی آکریلیکی کلزا و 3997، 22000 و 052/1 برای رزین اپوکسی آکریلیکی آفتابگردان بدست آمدند. سازگار بودن با محیط زیست، غیرسمی بودن، اقتصادی بودن و در دسترس بودن و همچنین چسبندگی زیاد از خواص این رزین‎هاست.