دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Editor's Note: Ethical considerations in citing the names of article authors سخن سردبیر: ملاحظات اخلاقی در ذکر اسامی نویسندگان مقاله 1 2 107355 10.22059/jfwp.2026.107355 FA اصغر طارمیان گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2026 06 10 Before addressing the main topic of the talk, I would like to sincerely thank the managing editor, members of the editorial board, the authors, and the respected referees for their cooperation in publishing this journal issue despite the restrictions caused by the third imposed war. I hope that with the end of this unjust war imposed on our beloved country, access to the international Internet will be established for all researchers without restrictions. Without effective international relations, the development of science and technology will slow down. In light of the valuable cooperation of several esteemed faculty members in undertaking peer reviews for this journal, it has been decided that their articles will be published free of charge after going through the peer-review process and receiving approval by the editorial board. Based on the decision of the editorial board, as of March 21, 2026, the submission of extended abstracts is required for all articles according to the journal guidelines. In addition, a new section titled "Ethical Considerations" must also be provided at the end of the manuscript before the references. This section includes the subsections "Adherence to research ethics principles", "Conflict of interest", "Funding", "Author contributions", "Data availability statement", "Declaration on the use of generative AI and AI-based technologies in the writing process", and "Acknowledgements". The importance of ethical considerations in research and the publication of articles is well known, and greater attention is currently paid to this issue in national and international journals. The Committee on Publication Ethics Guidelines, known as COPE, is one of the authoritative international sources on publication ethics in scientific publishing, and many publishers and journals follow its guidelines. On this occasion, one of the ethical considerations, known as "Author Contributions", will be briefly discussed. Sometimes, a corresponding author has doubts about the list of contributing authors for articles derived from a dissertation or research project. The inclusion or omission of an author’s name may lead to a serious challenge. According to COPE guidelines, only those who have made a significant research contribution and who have been responsible for part of the research or preparation of the article should be included in the list of authors. In addition, they must have approved the final version. Including individuals as authors who were solely in charge of the laboratory or research center, or who served solely as financial sponsors, is against COPE guidelines. Therefore, if an individual, private company, or government organization has provided financial resources for the research, it is better to mention their name in the "Funding" section. The funder can only be an author if they participated in the research design, analysis and interpretation of results, or writing and reviewing the manuscript. Even a project proposer without a scientific contribution is not considered an author of the article. Individuals who contributed to administrative affairs can be recognized in the "Acknowledgements" section. One of the uncertainties is adding the thesis advisor to the author list. According to COPE, authorship credit should be based on 1. Substantial contributions to conception and design, or acquisition of data, or analysis and interpretation of data; 2. Drafting the article or revising it critically for important intellectual content, and 3. Final approval of the version to be published. Authors should meet conditions 1, 2, and 3. Adding an author’s name without a scientific contribution to enhance the chances of manuscript acceptance is also unethical. This ethical violation is known as “gift authorship.” Manuscript editing alone is not sufficient to warrant authorship, and the editor should preferably be acknowledged in the “Acknowledgements” section. Adding the name of an author who did not approve the manuscript is also unethical. Likewise, removing an author without justification is considered a violation of publication ethics. Changes to authorship should be agreed by all authors, including those being added or removed. Authorship changes should not be made without a clear justification. According to COPE, contribution of all authors should be clearly described in “Author Contributions” section. If misconduct is confirmed, the editor should take appropriate action according to COPE flowcharts, which may include rejection or retraction. Authorship changes after publication are generally not permitted unless there is a compelling reason. Any change in authorship requires written agreement from all authors. A correction (erratum or corrigendum) should be published to amend the authorship record. If there is a claim that authorship has been unfairly excluded, editors should request an explanation from all parties regarding the authorship claim. If misconduct is suspected or confirmed, editors should consider involving the author’s institutions. A correction should be published to amend the authorship record. Retraction may be considered in cases of serious publication misconduct. قبل از پرداختن به موضوع اصلی سخن، از مدیر داخلی و اعضای هیئت تحریریه، نویسندگان و داوران محترم برای همکاری در انتشار این شماره نشریه علی‌رغم محدودیت‌های ناشی از جنگ تحمیلی سوم صمیمانه تشکر می‌کنم. امیدوارم با پایان این جنگ تحمیلی ظالمانه بر کشور عزیزمان، دسترسی به اینترنت بین‌المللی برای تمام پژوهشگران بدون محدودیت برقرار شود. بدون ارتباطات بین‌المللی مؤثر، توسعة علم و فناوری کشور از شتاب خواهد افتاد. با توجه به اینکه برخی از اعضای محترم هیئت علمی در قبول داوری مقالات این نشریه همکاری بسیار خوبی دارند، مقرر شده است که مقالات مورد نظر آنها بعد از طی فرآیند داوری و تأیید داوران و هیئت تحریریه، بدون پرداخت هزینه منتشر شود. براساس مصوبة هیئت تحریریه نشریه، از ابتدای سال 1405 برای تمام مقالات چکیده‌های مبسوط فارسی و انگلیسی به‌جای چکیده‌های معمولی طبق دستورالعمل نشریه الزامی است. علاوه بر این، بخش جدیدی تحت عنوان " ملاحظات اخلاقی" نیز در انتهای مقاله قبل از فهرست منابع باید ارائه شود. این بخش شامل زیر بخش‌های "پیروی از اصول اخلاق پژوهش"، "تعارض منافع"، "حامی مالی"، "مشارکت نویسندگان"، "بیانیة دسترسی به داده‌ها"، "اعلامیة هوش مصنوعی مولد و فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در فرآیند نوشتن" و "سپاسگزاری" است. اهمیت بخش ملاحظات اخلاقی در پژوهش و انتشار مقاله بر کسی پوشیده نیست و در حال حاضر در نشریات ملی و بین‌المللی جدی‌تر به این موضوع توجه می‌شود. دستورالعمل‌های کمیتة اخلاق در انتشار علمی تحت عنوان COPE [1]یکی از مراجع معتبر بین‌المللی در زمینة اخلاق نشر مقالات علمی است و بسیاری از ناشران و نشریات ملی و بین‌المللی از آن پیروی می‌کنند. در این فرصت، به یکی از ملاحظات اخلاقی تحت عنوان "مشارکت نویسندگان" به‌صورت مختصر پرداخته می‌شود. برخی اوقات به هنگام تهیة مقالات مستخرج از پایان‌نامه و یا پروژة تحقیقاتی، نویسنده مسئول در خصوص فهرست اسامی نویسندگان دچار تردید می‌شود و گاهاً ممکن است ذکر یا عدم ذکر نام یک نویسنده به یک چالش جدی پس از انتشار مقاله منجر شود. براساس دستورالعمل COPE فقط نام افرادی باید در فهرست نویسندگان آورده شود که مشارکت علمی قابل توجه داشته‌ و مسئولیت بخشی از پژوهش و یا تهیة مقاله را برعهده داشته‌اند. ضمن اینکه نسخه نهایی مقاله را هم تأیید کرده باشند. افزودن نام افرادی که صرفاً مسئول آزمایشگاه و یا رئیس مرکز تحقیقاتی بوده و یا مسئولیت تأمین تجهیزات و بودجة مالی را برعهده داشته‌اند به‌عنوان نویسنده مقاله برخلاف دستورالعمل COPE است. بنابراین اگر فرد، شرکت خصوصی و یا سازمان دولتی تأمین‌کنندة منابع مالی پژوهش بوده‌اند، بهتر است نام آنها در قسمت "حامی مالی" [2] ذکر شود. فرد تأمین‌کنندة مالی فقط در صورتی می‌تواند به‌عنوان نویسنده باشد که در طراحی تحقیق، تحلیل و تفسیر نتایج و یا نگارش و بازبینی مقاله مشارکت داشته باشد. حتی پیشنهاد‌دهندة پروژه بدون مشارکت علمی نیز جزء نویسنده مقاله محسوب نمی‌شود. از افرادی که در امور اداری مقاله مشارکت داشته‌اند می‌توان در قسمت "سپاسگزاری" تشکر کرد. یکی از تردیدها، افزودن نام استاد مشاور پایان‌نامه در فهرست اسامی نویسندگان مقاله است. به‌تنهایی عضویت استاد در کمیتة راهنمایی پایان‌نامه برای افزودن نام وی جزء نویسندگان مقاله کفایت نمی‌کند. براساس COPE، نویسنده مقاله باید هر سه شرط 1- مشارکت قابل‌توجه در طراحی فرآیند پژوهش، تحلیل و تفسیر داده‌ها؛ 2- تهیة پیش‌نویس مقاله و یا بازبینی انتقادی مقاله از نظر محتوای علمی و 3- تأیید نسخة نهایی مقاله را داشته باشد. از نظر COPE، افزودن نام افراد در مقاله بدون مشارکت علمی واقعی برای افزایش شانس پذیرش مقاله هم کار غیراخلاقی است. این تخلف اخلاقی تحت عنوان "نویسندگی هدیه‌ای یا افتخاری"[3] شناخته می‌شود. حتی اگر این فرد مقاله نگارش شده را بازبینی و ویرایش کند، نویسنده مقاله محسوب نمی‌شود و باید نام وی در قسمت سپاسگزاری ذکر شود. همچنین، اضافه کردن نام فردی به‌عنوان نویسنده که مقاله را مطالعه و تأیید نکرده است، غیراخلاقی است. حذف نام یک نویسنده علی‌رغم مشارکت علمی نیز تخلف محسوب می‌شود. تغییر در اسامی نویسندگان پس از ارسال مقاله با ذکر دلیل قانع‌کننده و موافقت کتبی تمام نویسندگان (از جمله افراد اضافه شده یا حذف شده) امکان‌پذیر است. طبق توصیة COPE میزان مشارکت نویسندگان[4] باید به‌طور شفاف بیان شود. اگر سردبیر متوجه تخلف در ذکر اسامی نویسندگان شود باید طبق دستور‌العمل COPE عمل کرده و ممکن است مقاله رد یا بازگردانده شود. براساس دیدگاه COPE، معمولاً تغییر در اسامی نویسندگان بعد از انتشار مقاله مجاز نیست مگر این‌که دلیل قانع‌کننده‌ای ارائه شود. البته این تغییر صرفاً با تأیید نویسنده مسئول قابل انجام نبوده و موافقت کتبی تمام نویسندگان الزامی است. اگر نشریه موافقت کند یک سند اصلاح شده رسمی تحت عنوان Erratum [5]یا Corrigendum[6] برای این مقاله منتشر می‌شود. اگر نویسنده‌ای ادعا کند که نام وی در مقاله ناعادلانه حذف شده است، نشریه از تمام نویسندگان توضیح می‌خواهد و اگر شواهدی بر تخلف باشد به موسسات وابسته به نویسندگان اطلاع داده می‌شود. نشریه می‌تواند مقاله را به‌صورت اصلاح شده و با افزودن نام وی منتشر کند. در موارد شدید تخلف اخلاقی، مقاله بازگردانده[7] می‌شود. [1]the Committee On Publication Ethics [2]Funding [3]Gift Authorship [4]Author Contributions [5] هر نوع اصلاح بعد از انتشار مقاله چه توسط نویسنده و چه توسط ناشر [6] هر نوع اشتباه و یا خطایی که نویسندگان متوجه شدند و به نشریه جهت اصلاح اطلاع دادند. [7]retraction https://jfwp.ut.ac.ir/article_107355_db2926686af521a8e4fa80e784ff93f8.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Surface modification and improvement of adhesive bondline shear strength in strands derived from date palm leaflets using selective chemical treatments اصلاح سطحی و بهبود مقاومت برشی خط چسب در تراشه‌های حاصل از برگچة نخل خرما با استفاده از تیمارهای شیمیایی انتخابی 1 18 107357 10.22059/jfwp.2026.407901.1384 FA نورمحمد رحمت اللهی گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکدة مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. حمیدرضا عدالت گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکدة مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. محراب مدهوشی گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکدة مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. سحاب حجازی گروه تکنولوژی و مهندسی چوب، دانشکدة مهندسی چوب و کاغذ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. قنبر ابراهیمی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-3414-3806 Journal Article 2026 01 01 Introduction: The shortage of wood resources and growing environmental concerns have led to increasing attention toward agricultural residues as alternative raw materials for engineered wood products. Date palm leaflets offer potential for use in products such as oriented strand board (OSB) and laminated strand lumber (OSL). However, the cuticular layer, rich in waxes and extractives, hinders effective bonding with industrial resins. The objective of this study was to modify the surface structure of date palm leaflets through chemical treatments to enhance adhesion and improve the mechanical performance of bio-based composites. Method: In this work, palm leaflets were subjected to individual and combined chemical treatments including sodium hydroxide (NaOH), sulfuric acid (H₂SO₄), and n-hexane. Surface and structural properties were characterized using water drop contact angle measurements, Fourier-transform infrared spectroscopy (FTIR), field emission scanning electron microscopy (FESEM), and a stereomicroscope. To assess the effectiveness of treatments on adhesive bonding, lap shear strength tests were conducted using two types of resins, phenol formaldehyde (PF) and polymeric diphenylmethane diisocyanate (pMDI), according to ASTM D7998. Results: The results indicated significant modifications in the surface properties of treated samples. Contact angle measurements revealed reduced values after treatment, confirming improved wettability. FTIR spectra showed the weakening or removal of carbonyl and carboxyl functional groups due to different chemical treatments, demonstrating successful fat and wax elimination. FESEM and stereoscopic observations demonstrated changes in texture and porosity, as well as the removal of surface coatings. The shear strength test of the glue line also indicated that the combined n-hexane–hydroxide (HN) treatment produced the greatest improvement in bonding performance. When isocyanate resin was used, the shear strength in the HN treatment increased to 1.9 MPa, indicating a strong interaction between the treated surface and the resin, while the control sample recorded only about 0.28 MPa. Conclusion: The findings of the present study showed that date palm leaflets contain a significant amount of waxes that disrupt adhesion. Modifying the surface of date palm leaflets using chemical treatments can significantly improve resin adhesion to the leaf surface and enhance mechanical strength. In addition to adhesion strength, the physical condition of the leaflets and environmental considerations are important for achieving sustainable production. Overall, this research paves the way for sustainable utilization of agricultural residues in the development of biobased composites. مقدمه: استفاده از بقایای کشاورزی به‌عنوان منبعی جایگزین برای تولید فرآورده‌های مهندسی چوب، به‌دلیل کمبود منابع چوبی و دغدغه‌های زیست‌محیطی، اهمیت روزافزونی پیدا کرده است. برگچة نخل خرما نیز ظرفیت بالقوه‌ای برای استفاده در تولید فرآورده های مهندسی شده چوبی مانند تخته تراشة جهتدار (OSB) و الوار تراشهای جهت دار (OSL) دارد. با این حال، به نظر می سد وجود لایة کوتیکول در سطح برگچة نخل خرما که غنی از مواد استخراجی چرب و موم ها است، مانع اصلی برقراری پیوند مؤثر میان سطح برگچه و رزین‌های صنعتی است. هدف این پژوهش، اصلاح ساختار سطحی برگچة نخل خرما از طریق تیمارهای شیمیایی به‌منظور بهبود چسبندگی و ارتقای ویژگی‌های مکانیکی در تولید کامپوزیتهای زیستی بود. روش پژوهش: در این مطالعه، برگچه‌های نخل خرما با ترکیبات شامل هیدروکسید سدیم (NaOH)، اسید سولفوریک (H₂SO₄) و ان-‌هگزان (n-Hexane) جداگانه و به‌صورت ترکیبی تیمار شدند. ارزیابی ویژگی‌های سطحی و ساختاری از طریق آزمون زاویة تماس قطرة آب، طیف‌سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه (FTIR)، میکروسکوپ الکترونی روبشی (FESEM) و استریومیکروسکوپ انجام شد. به‌منظور بررسی کارایی تیمارها در بهبود پیوند با رزین‌ها، آزمون مقاومت برشی خط چسب براساس استانداردASTM D7998 با دو نوع رزین فنل فرمالدهید (PF) و ایزوسیانات (pMDI) انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تیمارهای شیمیایی موجب تغییرات چشمگیر در ویژگی‌های سطحی برگچه شدند. زاویة تماس قطره در نمونه‌های تیمارشده کاهش یافت که نشان‌دهندة بهبود ترشوندگی سطح بود. نتایج FTIR حاکی از حذف یا تضعیف گروه‌های کربونیل و کربوکسیل در اثر تیمارهای شیمیایی مختلف بود که نشان‌دهندة از بین رفتن ترکیبات چرب و مومی میباشد. تصاویر FE-SEM و استریومیکروسکوپ نشان دادند که تیمارها موجب تغییر بافت، تخلخل و حذف پوشش‌های سطحی شدند. آزمون مقاومت برشی خط چسب نیز در تراشه های تیمارشده ترکیبی ان-‌هگزان–هیدروکسید (NH)، نتیجة بهتری داشت. در استفاده از رزین ایزوسیانات، مقاومت برشی در تیمار NH تا 1/9 مگاپاسکال افزایش یافت که نشان‌دهندة تعامل قوی میان سطح تیمارشده و رزین بود، در حالی‌که نمونة شاهد تنها حدود 28/0 مگاپاسکال ثبت شده بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که برگچههای نخل خرما حاوی مقادیر قابل‌توجهی از ترکیبات مومی بوده که چسبندگی را با اختلال مواجه میسازند. اصلاح سطح برگچة نخل خرما با استفاده از تیمارهای شیمیایی می‌تواند به‌طور معنی داری چسبندگی رزین با سطح برگچه و مقاومت مکانیکی را ارتقا دهد. البته در انتخاب نوع تیمار شیمیایی علاوه بر مقاومت چسبندگی، وضعیت فیزیکی برگچه ها و همچنین توجه به مسائل زیست‌محیطی برای دستیابی به تولید پایدار حائز اهمیت میباشند. به‌طور کلی، این تحقیق مسیر بهره‌برداری پایدار از بقایای کشاورزی را در توسعة کامپوزیت‌های زیستی حاصل از برگچة نخل خرما هموار می‌سازد.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_107357_e4038fe891d72109e541b877b298836d.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Structural analysis of veteran trees and their neighbors in Hyrcanian forest types (Case study: Baharbon district of the Kheyroud Forest) تحلیل ساختار درختان کهن‌سال و پایه‌های همسایة آنها در تیپ‌های جنگلی هیرکانی (مطالعة موردی: بخش بهاربن جنگل خیرود) 19 34 105551 10.22059/jfwp.2026.401213.1367 FA زهرا ویسی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. محسن جوانمیری پور بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران. وحید اعتماد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. محسن قلندر گروه آمار، دانشکدة علوم فنی و مهندسی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران. Journal Article 2025 08 25 Introduction: Old-growth trees are recognized as key components of the functioning, stability, and biodiversity of natural forests, especially in the Hyrcanian forests. This study aimed to analyze the structural characteristics and spatial distribution patterns of Oriental beech (Fagus orientalis) old-growth trees and their neighboring trees in two different forest types (pure beech and mixed beech with other species) in the Baharbon district of Kheyroud Forest, northern Iran. Method: Old-growth beech trees were identified based on diameter at breast height (DBH > 100 cm). A total of 47 sample plots (0.5 ha in the mixed type and 1 ha in the pure type) were established around old-growth trees. Within each plot, all trees with DBH > 7.5 cm were measured, and their species were recorded. Structural attributes, including mean DBH, dominant height, dominance index, diameter and height differentiation indices, species mingling index, and uniform angle index (for spatial pattern), were calculated. In total, 310 structural groups in the pure beech type and 411 groups in the mixed type were analyzed. An independent t-test was used to compare the indices between the two forest types. Results: Oriental beech was the dominant species, with 256 old-growth trees in the pure type and 138 in the mixed type. In terms of vegetative dimensions, alder (Alnus subcordata) had the largest size in the pure beech type (mean DBH = 103.4 cm, mean height = 40.8 m). Hornbeam (Carpinus betulus) was the second most frequent species in the mixed type (153 trees) but had smaller dimensions. The uniform angle index indicated a relatively regular distribution pattern in both types. The species mingling index was significantly higher in the mixed type. The independent t-test revealed that only species mingling and height differentiation showed statistically significant differences (P ≤ 0.05) between the two forest types. Other indices, including diameter differentiation, dominance, and the uniform angle index, did not differ significantly. Conclusion: The results emphasize that the mere presence of old-growth beech trees does not create strong structural differentiation at the horizontal level. Instead, the key differences between pure and mixed beech types are reflected in qualitative stand features, vertical competition for light (expressed by height differentiation), and neighborhood species diversity (expressed by the mingling index). In other words, while the spatial distribution pattern of old-growth trees is similar in both types, the vertical structure and species composition surrounding them differ significantly. These findings are crucial for conservation-oriented management of Hyrcanian forests, suggesting that preserving old trees alone is insufficient; attention must also be paid to the ecological context, including species diversity and vertical interactions. مقدمه: درختان کهن‌سال به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان بوم‌سامانه‌های جنگلی، نقش برجسته‌ای در حفظ تنوع زیستی، پایداری و کارکردهای اکولوژیک ایفا می‌کنند. این پژوهش با هدف تحلیل ساختار قطری و ارتفاعی، الگوی پراکنش مکانی و شاخص‌های تمایز و آمیختگی درختان کهن‌سال راش شرقی (Fagus orientalis) در مقایسه با درختان همسایه در دو تیپ جنگلی راش خالص و تیپ آمیخته (راش با سایر گونه‌ها) در بخش بهاربن جنگل آموزشی-پژوهشی خیرود نوشهر انجام شد. روش پژوهش: پس از شناسایی درختان کهن‌سال راش براساس معیار قطر برابر سینه (بیشتر از ۱۰۰ سانتی‌متر)، تعداد ۴۷ قطعه‌نمونه دایره‌ای شکل به ابعاد نیم هکتار (در تیپ آمیخته) و یک هکتار (در تیپ خالص) پیرامون هر درخت کهن‌سال پیاده شد. در هر قطعه، کلیة درختان با قطر بیشتر از 7/5 سانتی‌متر به‌طور کامل اندازه‌گیری و گونة آنها ثبت گردید. ویژگی‌های ساختاری محاسبه‌شده شامل میانگین قطر برابر سینه، ارتفاع غالب، شاخص چیرگی، شاخص تمایز قطری و ارتفاعی، شاخص آمیختگی گونه‌ای و شاخص زاویة یکنواختی (برای بررسی الگوی پراکنش) بودند. در مجموع، ۳۱۰ گروه ساختاری در تیپ راش خالص و ۴۱۱ گروه در تیپ آمیخته مورد تحلیل قرار گرفت. برای مقایسة شاخص‌ها بین دو تیپ از آزمون تی مستقل (t-test) استفاده شد. یافته‌ها: در مجموع، ۲۵۶ پایه راش کهن‌سال در تیپ خالص و ۱۳۸ پایه در تیپ آمیخته ثبت شد که نشان‌دهندة غالبیت مطلق این گونه در منطقه است. از نظر ابعاد رویشی، بزرگ‌ترین درختان متعلق به گونه توسکا (Alnus subcordata) در تیپ راش خالص با میانگین قطر 4/103 سانتی‌متر و ارتفاع 8/40 متر بود. ممرز (Carpinus betulus) با ۱۵۳ درخت در تیپ آمیخته دومین گونة فراوان بود اما ابعاد کوچک‌تری داشت. تحلیل شاخص زاویة یکنواختی نشان‌دهندة الگوی پراکنش نسبتاً یکنواخت در هر دو تیپ بود. شاخص آمیختگی گونه‌ای در تیپ آمیخته به‌طور معنی‌داری بیشتر از تیپ خالص بود. آزمون تی مستقل نشان داد که تنها دو شاخص آمیختگی گونه‌ای و تمایز ارتفاعی تفاوت آماری معنی‌داری بین دو تیپ دارند (0/05=P). سایر شاخص‌ها شامل تمایز قطری، چیرگی و زاویة یکنواختی تفاوت معنی‌داری نشان ندادند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش تأکید می‌کند که حضور درختان کهن‌سال راش به‌تنهایی نمی‌تواند تمایز ساختاری واضحی در سطح افقی ایجاد کند؛ بلکه تفاوت‌های اساسی بین تیپ‌های راش خالص و آمیخته بیشتر در ویژگی‌های کیفی توده، رقابت عمودی برای نور (نشان‌داده‌شده توسط تمایز ارتفاعی) و تنوع گونه‌ای همسایگان (شاخص آمیختگی) خلاصه می‌شود. به‌عبارت دیگر، الگوی پراکنش درختان کهن‌سال در هر دو تیپ مشابه است، اما ساختار عمودی و ترکیب گونه‌ای پیرامون آنها تفاوت معنی‌دار دارد. این یافته برای مدیریت حفاظتی جنگل‌های هیرکانی حائز اهمیت است، زیرا نشان می‌دهد که حفظ صرف درختان کهن‌سال کافی نیست و باید به بافت اکولوژیک پیرامون آنها شامل تنوع گونه‌ای و رقابت‌های ارتفاعی توجه شود.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_105551_71c5ca623ec8ee0e113a7fb0f8e7cdb2.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Effect of densification on physical and mechanical properties of date palm wood impregnated with melamine formaldehyde Resin اثر فشرده‌‌سازی بر ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی چوب نخل خرما اشباع شده با رزین ملامین‌فرم‌الدهید 35 49 107358 10.22059/jfwp.2026.409289.1385 FA مهدی مقصودی گروه مهندسی صنایع چوب و فرآورده‌های سلولزی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. سعید کاظمی نجفی گروه مهندسی صنایع چوب و فرآورده‌های سلولزی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. بهبود محبی گروه مهندسی صنایع چوب و فرآورده‌های سلولزی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. Journal Article 2026 01 02 Introduction: The long, thick, and cylindrical trunk of the date palm (Phoenix dactylifera) presents a potential alternative to the large trunks of conventional timber trees for lumber production. However, challenges arise due to its high porosity, incomplete wood structure, and varying density across different sections of the trunk. The aim of this research was to employ wood modification technologies to enhance the performance of date palm trunk wood. The primary objective of this study was to evaluate and improve the physical and mechanical properties of date palm (Phoenix dactylifera) wood through a two-stage treatment process involving impregnation with melamine-formaldehyde resin, followed by compression. This research seeks to offer an effective solution for increasing the added value and enhancing the utility of this agricultural residue as a raw material in the wood industry. Method: In this study, peripheral wood from date palm trunks in the Behbahan region was collected and prepared. The samples were divided into three main groups: a control group (untreated), a group impregnated with melamine-formaldehyde resin, and a group that was first impregnated with melamine-formaldehyde resin and then densified at compression ratios of 15% and 30%. Following the treatments, key physical and mechanical properties, including the modulus of elasticity in bending, modulus of rupture, compressive strength parallel to the grain, hardness, water absorption, and dimensional stability, were measured and recorded. Microscopic images were taken to confirm resin penetration and examine the internal structure of the treated samples. One-way analysis of variance was used to determine significant differences among treatment means at a 95% confidence level, and, if significant differences were found, Duncan’s multiple range test was employed for group comparisons. Results: The results indicated that the densification technology, combined with melamine-formaldehyde resin impregnation, significantly improved the physical and mechanical characteristics of the date palm trunk wood. A notable increase in the density of the treated samples was observed. The modulus of rupture, compressive strength parallel to the grain, and hardness of the samples were substantially enhanced, with compressive strength increasing by over 100% and hardness increasing more than threefold. Furthermore, the combined treatment led to a significant reduction in water absorption and thickness swelling, demonstrating a considerable improvement in the hydrophobicity and dimensional stability of the date palm trunk wood. The findings also indicated that shape recovery and springback after densification were negligible, and microscopic observations confirmed the successful penetration of melamine-formaldehyde resin into the pores of the samples. Conclusion: The findings of this research suggest that the two-stage modification process of resin impregnation and densification can be an effective approach for improving the physical and mechanical properties of date palm trunk wood and increasing its added value. Consequently, the thick and cylindrical trunk of the date palm can be considered a viable alternative to the substantial trunks of timber trees for lumber production. مقدمه: تنة بلند، قطور و استوانه‌ای نخل خرما (Phoenix dactylifera) آن را به‌عنوان یک جایگزین برای تنة قطور درختان چوبی برای تولید الوار مطرح می‌سازد اما تخلخل زیاد، عدم تشکیل ساختار چوب کامل و تغییرات دانسیته در بخش‌های مختلف تنه چالش‌هایی را برای استفاده از آن به‌وجود آورده است. هدف از این پژوهش استفاده از فناوری‌های اصلاح چوب برای بهبود عملکرد چوب حاصل از تنة نخل خرما است. هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی و بهبود خواص فیزیکی و مکانیکی چوب نخل خرما (Phoenix dactylifera) از طریق اعمال یک تیمار دو مرحله‌ای شامل اشباع با رزین ملامینفرمالدهید (MF) و سپس فشرده‌سازی آن بود. این تحقیق به دنبال ارائه راهکاری مؤثر برای افزایش ارزش افزوده و کاربردی‌تر کردن این پسماند کشاورزی به عنوان یک ماده اولیه در صنایع چوبی است. روش پژوهش: در این مطالعه، چوب پیرامونی تنة نخل خرما از نخلستان‌های منطقه بهبهان جمع‌آوری و آماده‌سازی شد. نمونه‌ها به سه گروه اصلی تقسیم شدند: گروه شاهد (بدون تیمار)، گروهی که تنها با رزین ملامینفرمالدهید اشباع شدند، و گروهی که ابتدا با رزین ملامینفرمالدهید اشباع شدند و سپس با ضریب فشردگی 15 درصد و 30 درصد، فشرده شدند. پس از اعمال تیمارها، خواص کلیدی فیزیکی و مکانیکی از جمله مدول الاستیسیته خمشی، مدول گسیختگی، مقاومت فشاری موازی الیاف، سختی، جذب آب و ثبات ابعادی نمونهها اندازه‌گیری و ثبت گردید. تصاویر میکروسکوپی به منظور تأیید نفوذ رزین و بررسی ساختار داخلی نمونه‌های تیمارشده تهیه شد. از آنالیز تجزیه واریانس یک‌طرفه برای تعیین اختلاف معنی‌داری بین میانگین تیمارها در سطح 95 درصد استفاده شد و درصورت معنی‌دار بودن اختلاف میانگین ها، از آزمون چند دامنة دانکن برای گروه‌بندی آنها استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که فناوری فشرده‌سازی به‌همراه اشباع با رزین ملامین فرمالدهید باعث بهبود ویژگی های فیزیکی و مکانیکی چوب تنة نخل خرما می شود. افزایش چشمگیر در دانسیته نمونه‌های تیمارشده افزایش قابل توجهی را نشان داد و مقاومت خمشی، مقاومت فشاری موازی الیاف و سختی نمونه هابه طور چشمگیری افزایش یافتند، به طوری که مقاومت فشاری بیش از ۱۰۰درصد و سختی تا بیش از سه برابر رشد کرد. همچنین، تیمار ترکیبی منجر به کاهش معنی‌دار در جذب آب و واکشیدگی ضخامت گردید که نشان‌دهنده بهبود قابل توجه آب‌گریزی و ثبات ابعاد چوب تنة نخل خرما می باشد. هچنین نتایج نشان داد بازیابی شکل و بازگشت فنری نمونه ها بعد از فشردگی قابل توجه نیست و تصاویر میکروسکوپی نیز نفوذ رزین ملامین فرمالدهید در خلل و فرج نمونه ها را تایید کرده است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که فرآیند دو مرحله‌ای اشباع با رزین ملامینفرمالدهید و سپس فشرده‌سازی، یک روش کارآمد و مؤثر برای ارتقاء خواص فیزیکی و مکانیکی و افزایش ارزش افزوده چوب تنة نخل خرما است و تنة قطور و استوانه‌ای نخل خرما می‌تواند به‌عنوان یک جایگزین برای تنة قطور درختان چوبی برای تولید الوار مطرح باشد.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_107358_ccb31f427df9d0c699d1fdbd66d04e2a.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Investigation the volume and carbon content of woody debrisees in the Naw forests of Asalem بررسی حجم و محتوی کربن خشک‌دارهای درشت و خرد در جنگل‌های ناو اسالم 51 65 107359 10.22059/jfwp.2026.408252.1382 FA حمید کوچکی بداغ گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. مهرداد نیکوی گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. فرزام توانکار گروه جنگلداری، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال ایران. رامین نقدی گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. Journal Article 2025 12 16 Introduction: Woody debris (coarse and fine woody debris) is a key component of forest ecosystems, playing an important role in carbon storage, nutrient cycling, and habitat provision. However, the effects of different forest management practices on the volume, decay dynamics, and carbon content of these stocks, particularly in the Hyrcanian forests of Iran, have rarely been investigated simultaneously and comparatively. This study aimed to assess and compare the volume, abundance, decay classes, biomass, and carbon content of fine woody debris (FWD: 2–10 cm diameter) and coarse woody debris (CWD: ≥10 cm diameter) in four stands with different management histories in the Nav Asalem forests of Gilan Province, northern Iran. Method: Four forest stands were selected: (1) a shelterwood stand with 40 years since the last harvest, (2) a single-selection cutting stand with 10 years since the last harvest, (3) a single-selection cutting stand combined with salvage logging of windthrown trees, and (4) a conservation stand (no harvesting) as a control. Sampling was conducted using a systematic random grid of 100 × 100 m. Circular plots of 1000 m² were used for CWD, and concentric circular plots of 500 m² were used for FWD. For each sample plot, the diameter and length of each woody piece were measured, and its decay class (1 to 4) was recorded based on visual and tactile criteria. The volume of each piece was calculated using Huber's formula. To determine basic density, three wood samples per decay class per stand were collected, and their dry weight was determined after oven-drying at 105°C. Biomass was obtained by multiplying volume by basic density, and carbon content was estimated using a conversion factor of 0.5. Additionally, distance from the road, slope percentage, and a stand accessibility index were recorded. Results: The frequency of fine woody debris (507 pieces per hectare) in the protected stand was significantly lower than that in the other stands. The frequency of coarse woody debris in the shelterwood and single-selection stands was significantly higher than that in the protected stand. The shelterwood and protected stands had the highest volumes of fine woody debris, with 4.61 and 4.47 m³ per hectare, respectively, while the protected stand had the highest volume of coarse woody debris, at 14.25 m³ per hectare. The protected stand exhibited the highest frequency of highly decayed woody debris (30.8%) and the lowest frequency of low-decay woody debris (15.5%). The shelterwood stand had the highest fine woody debris biomass (1062 kg per hectare), and the protected stand had the highest coarse woody debris biomass (3028 kg per hectare). The highest carbon content of fine woody debris was found in the shelterwood stand (531 kg per hectare), while the highest carbon content of coarse woody debris was observed in the protected stand (1989 kg per hectare). The forest accessibility index showed the strongest negative correlation with coarse woody debris volume. Additionally, fine woody debris volume had a significant positive correlation with slope gradient and distance from the road. Conclusion: This study demonstrated that lower-intensity management practices with longer harvest cycles (such as the shelterwood method with a 40-year interval) can largely maintain the carbon storage capacity and natural decay dynamics of woody debris, allowing recovery to conditions close to those of the conservation stand. In contrast, repeated human disturbances (especially the combined harvesting of standing and windthrown trees) rapidly deplete these vital stocks and shift their dynamics toward fresh, fast-decomposing material. Forest accessibility was identified as the strongest determinant of woody debris quantity. It is recommended that forest management plans in the Hyrcanian region prioritize the preservation of areas with difficult access, avoid the complete removal of logging residues, and favor close-to-nature silvicultural practices to maintain carbon sequestration functionss and biodiversity. مقدمه: ضایعات چوبی (خشک‌دار درشت و خرد) از اجزای کلیدی بوم‌سازگان‌های جنگلی هستند که نقش مهمی در ذخیره‌سازی کربن، چرخة مواد مغذی و تأمین زیستگاه دارند. با این حال، اثر شیوه‌های مختلف مدیریت جنگل بر حجم، پویایی تجزیه و محتوای کربن این ذخایر، به‌ویژه در جنگل‌های هیرکانی ایران، کمتر به‌صورت تطبیقی و همزمان بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف سنجش و مقایسه حجم، فراوانی، طبقات پوسیدگی، زی‌توده و محتوای کربن خشک‌دار خرد (قطر ۲ تا ۱۰ سانتی‌متر) و درشت (قطر ≥۱۰ سانتی‌متر) در چهار توده با سابقة مدیریتی متفاوت در جنگل‌های ناو اسالم (استان گیلان) طراحی و اجرا شد. روش پژوهش: چهار تودة جنگلی شامل: (۱) تودة تحت مدیریت تدریجی پناهی با ۴۰ سال فاصله از آخرین برداشت، (۲) تودة تک‌گزینی با ۱۰ سال فاصله، (۳) تودة تک‌گزینی همراه با برداشت درختان بادافتاده و (۴) تودة حفاظتی (بدون بهره‌برداری) به‌عنوان شاهد انتخاب شدند. نمونه‌برداری به‌صورت شبکه‌ای منظم تصادفی با ابعاد ۱۰۰×۱۰۰ متر انجام گرفت. برای خشک‌دار درشت از قطعات دایره‌ای ۱۰ آری (۱۰۰۰ مترمربع) و برای خشک‌دار خرد از قطعات دایره‌ای هم‌مرکز ۵ آری (۵۰۰ مترمربع) استفاده شد. برای هر قطعه‌نمونه، قطر و طول خشکدار اندازه‌گیری و طبقة پوسیدگی آن (۱ تا ۴) براساس معیارهای بصری و لمسی ثبت شد. حجم هر قطعه با روش هوبر محاسبه گردید. برای تعیین چگالی بحرانی، از هر طبقة پوسیدگی در هر توده، ۳ نمونة چوبی برداشت و وزن خشک آن پس از خشک شدن در آون (۱۰۵ درجة سانتی‌گراد) تعیین شد. زی‌توده از حاصلضرب حجم در چگالی بحرانی و محتوای کربن با اعمال ضریب ۰٫۵ بر زی‌توده برآورد شد. همچنین فاصله از جاده، شیب زمین و شاخص قابلیت دسترسی توده ثبت شد. یافته‌ها: فراوانی خشک‌دار خرد در تودة حفاظتی (507 قطعه در هکتار) به‌طور معنی‌داری کمتر از سایر توده‌ها بود. فراوانی خشک‌دار درشت در توده‌های پناهی و تک‌گزینی به‌طور معنی‌داری بیشتر از فراوانی آن در تودة حفاظتی بود. توده‌های پناهی و حفاظتی به‌ترتیب با مقدار 4/16 و 4/47 متر مکعب در هکتار بیشترین حجم خشک‌دار خرد را داشتند در حالی‌که تودة حفاظتی با 14/25متر مکعب در هکتار بیشترین حجم خشک‌دار درشت را داشت. تودة حفاظتی بیشترین فراوانی خشک‌دار با پوسیدگی زیاد (30/8درصد) و کمترین فراوانی پوسیدگی با شدت کم (15/5) را داشت. تودة پناهی بیشترین مقدار زی‌‌تودة خشک‌دار خرد (1062 کیلو گرم در هکتار) و تودة حفاظتی بیشترین مقدار زی‌‌تودة خشک‌دار درشت (3028 کیلوگرم در هکتار) را داشتند. بیشترین محتوای کربن خشکدار خرد در تودة پناهی (531 کیلوگرم در هکتار) و بیشترین محتوای کربن خشک‌دار درشت در تودة حفاظتی (1989 کیلو گرم در هکتار) به‌دست آمد. شاخص قابلیت دسترسی به جنگل، قوی‌ترین همبستگی منفی را با حجم خشک‌دار درشت نشان داد. همچنین حجم خشک‌دار خرد با شیب زمین و فاصله از جاده همبستگی مثبت معنی‌دار داشت. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که شیوه‌های مدیریتی با شدت کمتر و چرخة بهره‌برداری طولانی‌تر (مانند روش پناهی با ۴۰ سال فاصله) می‌توانند ظرفیت ذخیرة کربن و پویایی طبیعی خشک‌دارها را تا حد زیادی حفظ کرده و به شرایط نزدیک به تودة حفاظتی بازیابی کند. در مقابل، اختلالات مکرر انسانی (به‌ویژه برداشت همزمان درختان سرپا و بادافتاده) این مخازن حیاتی را به‌سرعت تخلیه و پویایی آن را به‌سمت مواد تازه با سرعت تجزیة بالا سوق می‌دهد. قابلیت دسترسی به جنگل به‌عنوان قوی‌ترین عامل تعیین‌کنندة کمیت خشک‌دارها شناسایی شد. پیشنهاد می‌شود در برنامه‌های مدیریت جنگل‌های هیرکانی، حفظ عرصه‌های با دسترسی دشوار، پرهیز از پاکسازی کامل ضایعات برداشت و اولویت‌دهی به شیوه‌های نزدیک به طبیعت به‌منظور حفظ کارکردهای ترسیب کربن و تنوع زیستی در دستور کار قرار گیرد.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_107359_5fd08642319ea130bf88a814d0abf6ad.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 The effect of planting intervals on the growth and wood production of white poplar (Populus alba L.) in the Mahabad nursery تأثیر فواصل کاشت بر رشد و تولید چوب کلن‌های کبوده (Populus alba L.) در نهالستـان مهاباد 67 80 107360 10.22059/jfwp.2026.408900.1387 FA مجید پاتو بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران. محسن کلاگری مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. خالد خضری گروه علوم زیستی جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. Journal Article 2026 01 25 Introduction: This study was designed to precisely evaluate the impact of three planting spacing patterns (1×2, 2×2, and 3×2 meters) on vegetative growth indicators and wood volume production in six selected white poplar clones, including improved cultivars 45.20, 44.9, 45.67, 45/77, and 44.13, as well as one local native clone, under semi-arid climatic conditions in western Iran. The ultimate goal was to identify the optimal clone and planting density combination to maximize yield per hectare, assess phenotypic stability, and determine the level of genetic control over volume traits. Method: This field experiment was conducted at Dr. Javanshir Nursery in Mahabad, West Azerbaijan Province, using a split-plot arrangement based on a randomized complete block design with three replications over a four-year period. The main factor consisted of three planting spacing patterns: 1×2 meters (a density of five thousand trees per hectare), 2×2 meters, and 3×2 meters. The sub-factor included six white poplar clones. At the end of each growing season, collar diameter was measured using a digital caliper and total height using a height pole, while wood volume per tree was calculated using a cylindrical geometric model. Data analysis was performed using mixed linear models, Tukey's mean comparison test, best linear unbiased prediction methods, and biplot stability analysis. Furthermore, the broad-sense heritability coefficient for the wood volume trait was calculated. Results: Analysis of variance demonstrated that the main effect of clone had a highly significant impact on all measured vegetative traits at the one percent probability level. Conversely, the main effect of planting spacing and the clone × spacing interaction were not statistically significant, indicating high phenotypic stability of the clones across different planting densities. Clones 45.20, 44.9, and particularly 44.13 recorded the highest single-tree wood volume production. Clone 13/44 achieved the maximum yield per hectare at the densest spacing (1×2 meters), with a planting density of five thousand trees per hectare, and, based on biplot analysis, exhibited the most consistent performance among all treatments. The broad-sense heritability coefficient for the wood volume trait was 0.78, highlighting the dominance of genetic factors over environmental variation and the excellent potential for selection based on phenotypic traits. Conclusion: Based on the findings of this study, selecting appropriate clones plays a more decisive role than managing planting spacing in the success of white poplar timber cultivation projects under semi-arid conditions in western Iran. To achieve maximum economic efficiency and industrial wood production, planting clone 13/44 at the densest spacing pattern (1×2 meters) is recommended. This strategy maintains performance stability while maximizing yield per unit area, and the implementation of breeding programs focused on these cultivars is essential for the sustainable development of forestry agriculture in this climat مقدمه: این پژوهش با هدف ارزیابی دقیق تأثیر سه الگوی فاصلة کاشت (2×1، ۲×۲ و ۳×۲ متر) بر شاخص‌های رشد رویشی و تولید حجم چوب در شش کلن منتخب صنوبر کبوده شامل ارقام اصلاح‌شده 20/45، 44/9، 45/67، 45/77، 44/13و یک کلن شاهد بومی در شرایط اقلیمی نیمه‌خشک غرب ایران طراحی گردید. هدف نهایی، شناسایی ترکیب بهینة کلن و تراکم کشت برای بیشینه‌سازی عملکرد هکتاری، بررسی پایداری فنوتیپی و تعیین سطح کنترل ژنتیکی صفات حجمی است. روش پژوهش: این مطالعة میدانی در نهالستان دکتر جوانشیر مهاباد، استان آذربایجان غربی، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌صورت کرت‌های خردشده و در سه تکرار طی یک دورة چهار ساله اجرا شد. عامل اصلی شامل سه الگوی فاصلة کاشت ۱×۲ متر (تراکم پنج‌هزار اصله در هکتار)، ۲×۲ متر و ۳×۲ متر بود و عامل فرعی شش کلن صنوبر کبوده را در بر می‌گرفت. در پایان هر فصل رویش، قطر یقه با کولیس دیجیتال و ارتفاع کل با ارتفاع‌سنج اندازه‌گیری شد و حجم چوب هر درخت با مدل استوانه‌ای محاسبه گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌های خطی مختلط، آزمون مقایسة میانگین توکی، روش پیش‌بینی خطی بدون اریب و تحلیل پایداری بای‌پلات انجام پذیرفت. همچنین ضریب وراثت‌پذیری گسترده برای صفت حجم چوب محاسبه شد. یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر اصلی کلن بر تمامی صفات رویشی (قطر یقه، ارتفاع و حجم چوب) در سطح احتمال یک درصد بسیار معنی‌دار است، درحالی‌که اثر مستقل فاصلة کاشت و اثر متقابل کلن × فاصلة کاشت معنی‌دار نبود که بیانگر پایداری فنوتیپی بالای کلن‌ها در تراکم‌های مختلف است. کلن‌های ۲۰/۴۵، 44/9و به‌ویژه 44/13بیشترین تولید حجم چوب تک‌درخت را ثبت کردند. کلن 44/13در فاصلة کاشت متراکم ۱×۲ متر با تراکم پنج‌هزار اصله در هکتار، بالاترین عملکرد هکتاری را ارائه داد و بر پایة تحلیل بای‌پلات، پایدارترین عملکرد را در میان تیمارها از خود نشان داد. ضریب وراثت‌پذیری گسترده برای صفت حجم چوب برابر با 0/78 برآورد شد که حاکی از غلبه عوامل ژنتیکی بر تغییرات محیطی و پتانسیل بالای گزینش بر پایه فنوتیپ است. نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های این مطالعه، انتخاب کلن مناسب نقش تعیین‌کننده‌تری نسبت به مدیریت فاصلة کاشت در موفقیت طرح‌های زراعت چوب صنوبر کبوده در اقلیم نیمه‌خشک غرب ایران ایفا می‌کند. برای دستیابی به حداکثر بهره‌وری اقتصادی و تولید چوب صنعتی، کاشت کلن 44/13در متراکم‌ترین الگوی فاصلة کاشت ۱×۲ متر پیشنهاد می‌شود. این راهکار ضمن حفظ پایداری عملکرد، امکان بیشینه‌سازی تولید در واحد سطح را فراهم می‌سازد و اجرای برنامه‌های اصلاحی متمرکز بر این ارقام برای توسعة پایدار زراعت چوب در این اقلیم ضروری است.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_107360_d5a15af58c75501996deff5a36410d59.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Experimental investigation of the flexural and compressive behavior of LVL beams manufactured from poplar veneer waste reinforced with GFRP fabrics and rebars بررسی تجربی رفتار خمشی و فشاری تیرهای LVL ساخته‌شده از ضایعات روکش صنوبر تقویت‌شده با پارچه‌ و میلگرد GFRP 81 94 107361 10.22059/jfwp.2026.409592.1388 FA محبوبه زور گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. محمد عربی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. علی بیات کشکولی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. 0000-0003-0396-5556 Journal Article 2026 01 27 Introduction: In recent decades, engineered wood products such as Laminated Veneer Lumber (LVL) have gained significant prominence in the construction industry owing to their uniform mechanical properties, engineered design capability, and reduced influence of natural wood defects. Despite these technical advantages, the production of LVL and other engineered laminated beams is associated with challenges including high consumption of premium raw materials and the generation of substantial volumes of wood waste during peeling, layering, and edging operations. Studies have indicated that between 15% and 30% of the initial wood volume remains as unusable waste. This waste holds particular significance in fast-growing species such as poplar due to their low density, limited dimensional stability, and susceptibility to natural defects. Accordingly, the present study was conducted to evaluate the feasibility of manufacturing large cross-section LVL beams from poplar veneer edging and layering waste, and to investigate the effect of reinforcement with fabric and GFRP rebars on the mechanical properties and failure modes of these beams. It is anticipated that the findings of this research will provide a practical solution for wood waste recycling while contributing to the advancement of technical knowledge in the field of reinforced engineered wood beams and promoting their broader application in sustainable structures. Method: The layers of poplar wood (Populus deltoides) were supplied from the waste of a veneer and plywood factory in Neyshabur, Iran. The layers were cut to dimensions of 500 x 2 mm (length and thickness, respectively) and a minimum width of 250 mm. In the process of manufacturing LVL panels, urea-formaldehyde adhesive with 60% solids (Samad Company) was used. After telescoping, LVL panels of dimensions of 450 x 2 mm and different widths (minimum width 250 mm) were prepared. In order to produce beams with larger dimensions, four LVL blocks with a cross-section of 20 x 20 mm and a length of 450 mm were placed next to each other, and beams with a square cross-section of 40 x 40 mm and a length of 450 mm were made. The connection of the four small beams was such that in each treatment, adjacent beams were connected to each other from the sides only with epoxy adhesive, while on the facing surfaces of the beams, in addition to epoxy adhesive, a reinforcing agent was also used. In the glass fiber reinforcement treatment, a layer of GFRP fabric was placed continuously across the entire mid-section, while in the composite rebar reinforcement treatment, two 6 mm diameter GFRP rebars were placed in pre-installed grooves and after being impregnated with epoxy adhesive, the opposing beams were connected to each other in pairs. Flexural and compressive strength tests were performed in accordance with EN 408 standard. Results: The results of the bending test showed that reinforcement with GFRP fabric and GFRP rebar increased the flexural strength by 11% and 19%, respectively, compared to the control sample. Also, changing the fabric from unidirectional to bidirectional reduced flexural strength by 26%, which indicates the decisive role of fiber orientation in the path of flexural stresses. The modulus of elasticity was also improved by about 11% and 19% in the samples reinforced with GFRP fabric and GFRP rebar, respectively. Overall, one-way fabric showed better performance than bidirectional type and GFRP ribbed rebar showed better performance than flat type. In the parallel compressive strength test of the fibers, reinforcement with GFRP fabric and GFRP rebar increased by 17% and 33%, respectively, compared to the control sample. These results show that GFRP rebars, especially the ribbed type, have a more significant effect on improving both flexural and compressive properties. Conclusion: This study clearly demonstrated that poplar wood peeling waste has high potential for producing LVL with acceptable performance and reinforcement with GFRP composites can significantly enhance the mechanical properties of this product. The best performance was observed in samples reinforced with GFRP ribbed rebar, which provided a 19% increase in flexural strength and 33% in compressive strength. According to the findings, the use of unidirectional fabric and GFRP ribbed rebars for structural applications of this type of LVLs is recommended. This approach can be an effective step towards recycling wood waste and producing high value-added products in the wood-polymer composites industry. مقدمه: در دهه‌های اخیر، تیرهای مهندسی لایه‌ای نظیر Laminated Veneer Lumber(LVL) به‌دلیل یکنواختی خواص مکانیکی، قابلیت طراحی مهندسی‌شده و کاهش اثر عیوب طبیعی چوب، جایگاه ویژه‌ای در صنعت ساخت‌وساز یافته‌اند. ساختار چندلایة این تیرها امکان جهت‌دهی کنترل‌شده الیاف چوب را فراهم کرده و منجر به بهبود مقاومت خمشی، کششی و مدول الاستیسیته در مقایسه با چوب ماسیو می‌شود. با وجود مزایای فنی، تولید LVL و سایر تیرهای لایه‌ای مهندسی‌شده با چالش‌هایی نظیر مصرف بالای مواد اولیة مرغوب و ایجاد حجم قابل‌توجهی از ضایعات چوبی در فرآیندهای روکش‌گیری، لایه‌گیری و کناره‌بری همراه است. مطالعات نشان داده‌اند که بین ۱۵ تا ۳۰ درصد از حجم اولیة چوب به‌صورت ضایعات غیرقابل استفاده باقی می‌ماند. این ضایعات در گونه‌های تندرشد مانند صنوبر به‌دلیل دانسیتة پایین، پایداری ابعادی محدود و حساسیت به عیوب طبیعی، اهمیت بیشتری دارند. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی امکان تولید تیرهای LVL با سطح مقطع بزرگ از ضایعات کناره‌بری روکش و لایه‌های صنوبر و بررسی تأثیر تقویت با پارچه و میلگردهای GFRP بر خواص مکانیکی و مد شکست این تیرها انجام شد. انتظار می‌رود نتایج این تحقیق ضمن ارائة راهکاری عملی برای بازیافت ضایعات چوبی، به توسعة دانش فنی در زمینة تقویت تیرهای چوبی مهندسی‌شده و کاربرد گسترده‌تر آنها در سازه‌های پایدار کمک نماید. روش پژوهش: لایه‌های چوب صنوبر (Populus deltoides) مورد استفاده در این پژوهش از ضایعات کارخانة روکش و تخته‌لایه در نیشابور تأمین شدند. لایه‌ها به ابعاد 500 در 2 میلی‌متر (به‌ترتیب طول و ضخامت) و حداقل عرض 250 میلی‌متر برش داده شدند . در فرآیند ساخت صفحه‌های LVL از چسب اوره-فرمالدهید با 60 درصد مادة جامد (شرکت سامد) مورد استفاده قرار گرفت. پس از دوربری، صفحه‌های LVL به ابعاد 450 در 2 میلی‌متر و عرض‌های متفاوت (حداقل عرض 250 میلی‌متر) تهیه شدند. به‌منظور تولید تیرهای با ابعاد بزرگ‌تر، چهار بلوک LVL با سطح مقطع 20×20 میلی‌متر و طول 450 میلی‌متر کنار یکدیگر قرار داده شدند و تیرهایی با سطح مقطع مربعی 40×40 میلی‌متر و طول 450 میلی‌متر ساخته شد. نحوة اتصال چهار تیر کوچک به این صورت بود که در هر تیمار، تیرهای مجاور از پهلو صرفاً با چسب اپوکسی به یکدیگر متصل شدند، در حالی‌که در سطوح روبه‌روی تیرها، علاوه بر چسب اپوکسی، عامل تقویتی نیز به‌کار رفت. در تیمار تقویت با الیاف شیشه، یک لایه پارچة GFRP به‌صورت پیوسته در سراسر سطح مقطع میانی قرار داده شد، در حالی‌که در تیمار تقویت با میلگرد کامپوزیتی، دو میلگرد GFRP با قطر 6 میلی‌متر در شیارهای از پیش تعبیه‌شده جای‌گذاری و پس از آغشته شدن به چسب اپوکسی، تیرهای مقابل به‌صورت دو به دو به یکدیگر متصل شدند آزمون‌های مقاومت خمشی و فشاری مطابق با استاندارد EN 408 انجام شدند. نتایج: نتایج آزمون خمشی نشان داد که تقویت با پارچه GFRP و میلگرد کامپوزیتی به‌ترتیب موجب افزایش 11 و 19 درصدی مقاومت خمشی نسبت به نمونه شاهد شد. همچنین، تغییر پارچه از نوع یک‌جهته به دو‌جهته باعث کاهش 26 درصدی مقاومت خمشی گردید که حاکی از نقش تعیین‌کنندة جهت‌گیری الیاف در مسیر تنش‌های خمشی است. مدول الاستیسیته نیز در نمونه‌های تقویت‌شده با پارچه و میلگرد GFRP به‌ترتیب حدود 11 و 19 درصد بهبود یافت. در مجموع، پارچه یک‌جهته عملکرد بهتری نسبت به نوع دو‌جهته و میلگرد آجدار عملکرد بهتری نسبت به نوع صاف از خود نشان دادند. در آزمون مقاومت فشاری موازی الیاف، تقویت با پارچة GFRP و میلگرد GFRP به‌ترتیب افزایش 17 و 33 درصدی را نسبت به نمونه شاهد به‌همراه داشت. این نتایج نشان می‌دهد که میلگردهایGFRP، به‌ویژه نوع آجدار، تأثیر چشمگیرتری در بهبود هر دو خاصیت خمشی و فشاری دارند. نتیجه‌گیری: این مطالعه به‌وضوح نشان داد که ضایعات حاصل از لایه‌گیری چوب صنوبر پتانسیل بالایی برای تولید LVL با کارایی قابل قبول دارند و تقویت با کامپوزیت‌های GFRP می‌تواند خواص مکانیکی این فرآورده را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. بهترین عملکرد در نمونه‌های تقویت‌شده با میلگرد آجدار GFRP مشاهده شد که افزایش 19 درصدی در مقاومت خمشی و 33 درصدی در مقاومت فشاری را فراهم کرد. با توجه به یافته‌ها، استفاده از پارچه یک‌جهته و میلگردهای آجدار GFRP برای کاربردهای سازه‌ای این نوع LVLها توصیه می‌شود. این رویکرد می‌تواند گامی مؤثر در جهت بازیابی ضایعات چوبی و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا در صنعت کامپوزیت‌های چوب-پلیمر باشد.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_107361_7aba5649961127d0f404c17580790be4.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 05 22 Assessment of occupational risk factors in the manual loading workplace using biomechanical assessment methods (REBA and PLIBEL) in a poplar plantation ارزیابی ریسک فاکتورهای شغلی در محیط کار بارگیری دستی با استفاده از روش‌های ارزیابی بیومکانیکی (REBA و PLIBEL) در جنگلکاری صنوبر 95 107 102568 10.22059/jfwp.2025.390050.1333 FA نیایش خواجوی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. مقداد جورغلامی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. باریس مجنونیان گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2025 02 06 Introduction: Manual loading of logs in poplar plantations chronically exposes workers to hazardous biomechanical factors such as awkward postures, heavy load lifting and carrying, and repetitive motions. A substantial body of evidence confirms the strong association between these factors and the development of work-related musculoskeletal disorders (WMSDs). However, a systematic ergonomic assessment of these occupational risk factors in this specific forestry sub-sector remains under-addressed. The primary objective of this study was to comprehensively analyze the work environment and working postures during manual loading operations using complementary ergonomic risk assessment tools, aiming to identify, prevent, and control biomechanical stresses imposed on workers, thereby reducing occupational injury rates and improving workforce health, safety, and productivity. Method: This cross-sectional study was conducted in two compartments of the Tanian poplar plantation in Soumeh Sara, Guilan Province, Iran. The study population consisted of 40 male workers engaged in manual loading operations, with a mean age of 45 years, a mean height of 170 cm, and a mean work experience of 19 years. Workers manually handled logs with an average weight of 49.68 kg across three core tasks: lifting, carrying, and truck loading. Three complementary methods were employed: 1) The Body Map questionnaire was used to determine the 12-month prevalence and bodily distribution of musculoskeletal discomfort across nine body regions. 2) The PLIBEL ergonomic workplace assessment checklist identified primary ergonomic risk factors, including awkward postures, repetitive movements, and deficient workstation and tool design, linked to specific body areas. 3) The Rapid Entire Body Assessment (REBA) method was applied to biomechanically analyze postures during each of the three tasks. In REBA, scores for Group A segments (trunk, neck, legs) and Group B segments (upper arm, forearm, wrist) were computed for each task, followed by the integration of force/load scores (exceeding 10 N in all tasks), coupling quality, and activity type to determine the final REBA score and corresponding risk level. Joint angles were measured using a digital goniometer and video analysis. Statistical analyses were performed using Kolmogorov-Smirnov, Levene, and Kruskal-Wallis tests in SPSS version 23. Results: Body Map data revealed that 43.33% of workers reported musculoskeletal symptoms in at least one body region. The highest prevalence was in the lower back (72.5%), spine (70%), and equally in the wrist, arm, and knee regions (47.5% each), whereas the thigh showed the lowest prevalence (12.5%). A significant difference in symptom prevalence across body regions was confirmed (P=0.02). The PLIBEL assessment identified the presence of “inappropriate workspace and tool design,” “forward bending and twisting of the trunk,” and “repetitive movements” as primary risk factors, predominantly affecting the neck, shoulder, trunk, wrist, forearm, and upper arm. Biomechanical analysis using REBA revealed a very high-risk profile for manual loading operations. The overall mean REBA score was 11.5, corresponding to a very high-risk level necessitating immediate corrective action (Action Level 4). Task-specific scores were 14 for lifting, 11 for carrying, and 9.5 for truck loading, classified as very high and high risk, respectively. The highest REBA scores per body part were assigned to the trunk during lifting, the neck and wrist during lifting and carrying, and the legs and upper arm during lifting. Conclusion: The findings conclusively demonstrate that manual loading workers in this poplar plantation are exposed to an unacceptable level of biomechanical risk factors, making immediate ergonomic interventions imperative to prevent WMSDs. Corrective measures must be implemented across three domains: engineering controls (workstation redesign to eliminate floor-level loading and reduce load weight), administrative controls (job rotation, increased rest breaks, and systematic training in proper manual handling techniques), and personal protective equipment (e.g., knee pads). Ergonomically optimizing the loading process will not only safeguard worker health but also enhance productivity and contribute to sustainable development in forestry. مقدمه: عملیات بارگیری دستی گرده‌بینه در جنگلکاری‌های صنوبر، کارگران را به‌طور مداوم در معرض عوامل مخاطره‌آمیز بیومکانیکی نظیر وضعیت‌های بدنی نامناسب، بلندکردن و حمل بارهای سنگین و حرکات تکراری قرار می‌دهد. شواهد علمی متعددی ارتباط این عوامل را با توسعه و شیوع اختلالات اسکلتی-عضلانی مرتبط با کار تأیید کرده‌اند. با این وجود، ارزیابی نظام‌مند این ریسک فاکتورها در این بخش از جنگلداری کمتر مورد توجه بوده است. بنابراین، هدف اصلی این مطالعه، تجزیه‌و‌تحلیل دقیق محیط کار و پوسچرهای کاری در فعالیت بارگیری دستی با استفاده از روش‌های ارگونومیک ارزیابی خطر به‌منظور شناسایی، پیشگیری و کنترل تنش‌های بیومکانیکی وارد بر کارگران، کاهش نرخ آسیب‌های شغلی و در نهایت بهبود سلامت، ایمنی و بهره‌وری نیروی کار است. روش پژوهش: این پژوهش به‌صورت مقطعی در دو سری از اراضی جنگل‌کاری صنوبر تنیان واقع در شهرستان صومعه‌سرا، استان گیلان انجام شد. جامعة مورد مطالعه را 40 نفر از کارگران مرد شاغل در عملیات بارگیری دستی با میانگین سنی 45 سال، میانگین قد 170 سانتی‌متر و میانگین سابقه کار 19 سال تشکیل دادند. این کارگران گرده‌بینه‌هایی با میانگین وزنی 49/68کیلوگرم را طی سه وظیفة اصلی «بلند کردن بار»، «حمل دستی بار» و «بارگیری روی کامیون» جابه‌جا می‌کردند. برای دستیابی به اهداف تحقیق، از سه روش مکمل استفاده شد: 1) روش نقشة بدن برای تعیین شیوع و محل احساس درد و ناراحتی در 9 ناحیة بدن طی یک سال گذشته. 2) روش ارزیابی ارگونومیکی محیط کار PLIBEL برای شناسایی اولیة عوامل خطر ارگونومیکی (طراحی نامناسب ایستگاه کار، حرکات تکراری و وضعیت‌های بدنی نامطلوب) در هر ناحیة بدن. 3) روش ارزیابی سریع کل بدن REBA برای تحلیل بیومکانیکی پوسچرهای کاری در هر یک از وظایف سه‌گانه. در روش REBA، وضعیت اندام‌های گروه A (تنه، گردن، پاها) و گروه B (بازو، ساعد، مچ دست) حین انجام هر وظیفه امتیازدهی شده و با اضافه‌کردن امتیاز نیروی وارده (بیش از 10 نیوتن در تمام وظایف)، کیفیت چنگش و نوع فعالیت، نمرة نهایی REBA محاسبه و سطح خطر تعیین شد. اندازه‌گیری زوایای بدن با زاویه‌سنج دیجیتال و پردازش تصاویر ویدئویی ثبت شده انجام شد. تجزیه‌و‌تحلیل آماری داده‌ها با استفاده از آزمون‌های کولموگروف-اسمیرنوف، لون و کروسکال-والیس در نرم‌افزار SPSS نسخة 23 انجام شد. یافته‌ها: نتایج روش نقشة بدن نشان داد که 33/43 درصد از کارگران حداقل در یک ناحیه از بدن دچار علائم اختلالات اسکلتی-عضلانی بوده‌اند. بیشترین شیوع به ترتیب در ناحیة کمر (72/5درصد)، ستون فقرات (70 درصد) و به‌طور مشترک در نواحی مچ دست، بازو و زانو (5/47 درصد) مشاهده شد، در حالی‌که ران (12/5درصد) کمترین میزان را داشت. آزمون کروسکال-والیس نیز وجود تفاوت معنی‌دار در شیوع اختلالات میان اندام‌های مختلف را تأیید کرد. براساس ارزیابی PLIBEL، وجود ریسک فاکتورهای «طراحی نامناسب محیط و ابزار کار»، «خمش و چرخش مکرر تنه» و «حرکات تکراری» تأیید شد که عمدتاً نواحی گردن، شانه، تنه، مچ دست، ساعد و بازو را تحت تأثیر قرار می‌دهند. تحلیل‌های بیومکانیکی با روش REBA، سطح خطر بسیار بالایی را برای فعالیت بارگیری دستی نمایان ساخت. میانگین نمره نهایی REBA برای کل فرایند کاری 5/11 به دست آمد که در سطح اقدام اصلاحی فوری (سطح 4) قرار می‌گیرد. تفکیک وظایف نشان داد نمرة REBA برای بلند کردن بار 14، برای حمل دستی بار 11 و برای بارگیری روی کامیون 9/5 می‌باشد که همگی به‌ترتیب در سطوح خطر «بسیار بالا» و «بالا» طبقه‌بندی می‌شوند. بالاترین امتیازهای REBA به تفکیک اندام‌ها به تنه در وظیفة بلند کردن، گردن و مچ دست در وظایف بلند کردن و حمل، و پاها و بازو در وظیفه بلند کردن تعلق گرفت. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه به‌طور قاطع نشان می‌دهد که کارگران بارگیری دستی در جنگلکاری صنوبر در معرض سطح غیرقابل قبولی از ریسک فاکتورهای بیومکانیکی قرار دارند و مداخلات ارگونومیک فوری برای پیشگیری از آسیب‌های اسکلتی-عضلانی ضروری است. اقدامات اصلاحی باید در سه سطح مهندسی (بازطراحی ایستگاه کار و کاهش وزن بار)، مدیریتی (گردش شغلی، افزایش زمان استراحت و آموزش تکنیک‌های صحیح حمل بار) و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (نظیر زانوبند) برنامه‌ریزی و اجرا شوند. بهبود طراحی ارگونومیک فرایند بارگیری، ضمن حفظ سلامت شاغلین، به افزایش بهره‌وری و تحقق توسعه پایدار در بخش جنگل‌داری کمک خواهد کرد.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_102568_e111a9ce7eef77b539d2d69e90b538db.pdf

دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 79 1 2026 06 10 Prioritizing forest road maintenance using spatial multi-criteria decision making and the Unsurfaced Road Condition Index اولویت‌بندی عملیات تعمیر جاده‌های جنگلی با استفاده از ارزیابی چند معیاری مکانی و نمایۀ وضعیت جاده‌های غیرآسفالته 109 120 107362 10.22059/jfwp.2026.411262.1390 FA احسان عبدی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. حسین موسوی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. سید عطا اله حسینی گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2026 02 15 Introduction: Prioritizing maintenance needs in forest road maintenance operations is one of the most challenging aspects of road management. On the one hand, available budgets are often insufficient relative to maintenance costs, and on the other hand, the unpredictable conditions of forest environments create a high risk of new road problems occurring and disrupting planned schedules. This study aimed to prioritize forest road maintenance operations and compare the efficiency of two common approaches—Spatial Multi-Criteria Decision Making and the Unsurfaced Road Condition Index—for prioritizing maintenance needs. Method: The study area was the second district of the Kheyrud Educational and Research Forest, where 11,720 m of the main road network was divided into 50 segments based on the spatial locations of culverts. Field data for both methods were collected simultaneously. In the multi-criteria approach, the effective criteria were identified using the Delphi method and then weighted through the Analytic Hierarchy Process (AHP). The criteria were integrated in GIS to produce a road maintenance suitability map. In the URCI method, the type and density of seven major road problems were measured in each segment, and the condition index was calculated after completing the required computations. The Wilcoxon signed-rank test was used for the pairwise statistical comparison of the two methods, while Cohen’s Kappa coefficient was employed to evaluate the level of agreement between the results of the two approaches. Results: After completing three rounds of the Delphi process, expert opinions converged and the criteria for prioritizing road maintenance were identified. The results of the multi-criteria process showed that drainage had the highest weight in prioritizing maintenance operations, accounting for approximately 30% of the total weight. Only 22% of the road segments were classified in the high and very high maintenance-priority classes, indicating that most of the network was in relatively acceptable condition. The URCI results revealed a high surfacing quality, with 94% of the segments classified as excellent or very good. The Wilcoxon test indicated a statistically significant difference between the overall results of the two methods. Although descriptive results showed agreement between the two methods in 34% of the segments, this agreement could be attributed to chance. Cohen’s Kappa analysis further demonstrated that the agreement between the segment classifications of the two methods was weak and statistically insignificant. Conclusion: Overall, the URCI method primarily evaluates existing and observable road problems, whereas the multi-criteria approach, depending on the selected criteria, emphasizes the potential and likelihood of future deterioration. Consequently, the influence of previous maintenance operations is less evident in the multi-criteria approach, which may explain the discrepancy between the results of the two methods. The URCI method can therefore serve as an accurate basis for assessing current road conditions and supporting short-term planning and on-demand maintenance strategies, while the Spatial Multi-Criteria process is more suitable for preventative maintenance strategies, optimal allocation of limited resources, and the consideration of multiple technical and environmental objectives. مقدمه: اولویتبندی نیازها در عملیات تعمیر جاده های جنگلی یکی از چالش برانگیزترین قسمت های مدیریت جاده است. زیرا از طرفی میزان بودجه با هزینه ها تناسب ندارد و از طرف دیگر در شرایط غیرقابل پیش بینی جنگل، ریسک رخ دادن ایرادهای جدید و به هم خوردن نظم برنامه ریزی بسیار بالاست. پژوهش حاضر با هدف اولویت‌بندی عملیات تعمیر جاده‌های جنگلی و مقایسۀ کارایی دو روش رایج ارزیابی چندمعیاری مکانی و نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته در اولویت بندی نیازهای تعمیر انجام شد. روش پژوهش: منطقۀ مورد مطالعه بخش نمخانۀ جنگل آموزشی–پژوهشی خیرود بود که 11720 متر شبکه جادۀ اصلی آن با استفاده از موقعیت مکانی آبروها به 50 قطعه تقسیم و داده‌های میدانی برای هر دو روش به‌طور همزمان برداشت شد. در ارزیابی چندمعیاری، معیارهای مؤثر با استفاده از روش دلفی تعیین و سپس با فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی وزن‌دهی و در محیط GIS تلفیق و نقشه شایستگی تعمیر جاده ایجاد شد. در روش نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته، نوع و تراکم هفت نوع ایراد اصلی جاده در هر قطعه اندازه‌گیری و بعد از انجام تحلیل ها، نمایه وضعیت محاسبه شد. برای مقایسۀ آماری نتایج دو روش از آزمون رتبة علامتدار ویلکاکسون و به‌منظور بررسی میزان توافق نتایج دو روش، ضریب کاپای کوهن استفاده شد. یافتهها: پس از انجام سه مرحله فرآیند دلفی، نظرهای کارشناسان نزدیک و معیارها برای اولویتبندی تعمیر جاده مشخص شدند. نتایج تحلیل سلسله مراتبی نشان داد که معیار زهکشی بیشترین وزن را در اولویت‌بندی عملیات تعمیر داشته و حدود 30 درصد از وزن کل را به خود اختصاص داد. با توجه به نقشۀ شایستگی تنها 22 درصد قطعه ها در کلاسه‌های اولویت زیاد و خیلی زیاد برای تعمیر قرار گرفته، و بخش عمدۀ شبکه در وضعیت نسبتاً مناسب است. نتایج روش نمایۀ وضعیت بیانگر کیفیت بالای روسازی بود، به‌طوری‌که 94 درصد قطعه‌ها در وضعیت عالی و خیلی خوب قرار داشتند. نتایج آزمون ویلکاکسون نشان داد که بین نتایج کلی دو روش اختلاف معنیدار وجود دارد. هر چند نتایج توصیفی نشان داد که در 34 درصد قطعه ها بین نتایج دو روش تطابق وجود دارد ولی این تطابقها میتواند تصادفی باشد. نتایج بررسی تطابق دو روش با ضریب کاپای کوهن نشان داد که تطابق بین نتایج قطعه ها در دو روش ضعیف بوده و از نظر آماری معنی دار نیست. نتیجه گیری: به‌طور کلی روش نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته ایرادهای عینی موجود را برداشت می کند، در صورتی که روش ارزیابی چند معیاری با توجه به نوع معیارها، بیشتر پتانسیل و احتمال بروز تخریب را لحاظ میکند که این امر میتواند دلیل تفاوت نتایج این دو باشد. روش نمایۀ وضعیت جاده های غیرآسفالته می‌تواند به‌عنوان مبنایی دقیق برای ارزیابی شرایط موجود و برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت و راهبرد تعمیر مورد نیاز به‌کار رود، در حالی‌که ارزیابی چندمعیاری مکانی ابزاری مناسب برای راهبرد تعمیر پیشگیرانه، تخصیص بهینۀ منابع محدود و در نظر گرفتن اهداف چندگانه فنی و محیط‌زیستی باشد.

https://jfwp.ut.ac.ir/article_107362_7bd4e222c7d3efa9ee67b8341728b22f.pdf