دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 76 4 2024 03 10 Effect of two species of Prosopis (P. cineraria and P. juliflora ) on soil quality in Saharo-Sindian region of Iran (Case study: Sistan and Baluchestan province) اثر دو گونة کهور ایرانی (Prosopis cineraria) و کهور آمریکایی (P. juliflora) بر کیفیت خاک در ناحیة صحارا- سندی ایران (مطالعة موردی: استان سیستان و بلوچستان) 299 311 96265 10.22059/jfwp.2023.365188.1263 FA محمد بیرانوند مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0002-1642-3425 محمد متینی زاده مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0003-2452-6819 سید موسی صادقی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0001-5623-0030 طاهره علی زاده مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0003-3577-5642 الهام نوری مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0002-7004-9673 هادی درودی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان (ایرانشهر) بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع. 0000-0003-1691-9321 Journal Article 2023 09 16 The purpose of this research is to evaluate and compare the effects of two native and non-native species of Prosopis (<em>Prosopis cineraria</em> and <em>P. juliflora</em>) on the physical, chemical, and biological characteristics of soil in Sistan and Baluchistan province in Iran. For sampling, 30 trees from each species were selected, and soil samples were taken from a depth of 0-30 cm both under and outside their canopy. After combining all 5 soil samples for each species, samples were obtained for laboratory analysis. Soil properties such as saturated moisture (SM), pH, electrical conductivity (EC), organic carbon (OC), total nitrogen (TN), phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), magnesium (Mg), microbial respiration (SMR), substrate-induced respiration (SIR), microbial biomass carbon (MBC), nitrification potential (PN), as well as urease, dehydrogenase, alkaline phosphatase, and acid phosphatase enzyme activity were measured in the laboratory. Based on these measurements, a soil quality index was calculated. The results significantly showed that the highest values of SM, TN, SIR, and dehydrogenase enzyme were found under the canopy of <em>P. cineraria</em>, while the highest values of Mg, P, TN, and acid phosphatase enzymes were observed under the canopy of <em>P. juliflora</em> species. The lowest values of these parameters were observed outside the canopy of both species. The soil quality index indicates that soil quality under the <em>P. cineraria</em> tree is higher than under the <em>P. juliflora</em> tree and outside the crown canopy of both species. The conclusion suggests that native Prosopis tree species improve soil fertility and acidity, with soil quality under their canopy being numerically higher than under non-native Prosopis. Therefore, preserving natural forests of <em>P. cineraria</em> species and afforestation with it are recommended to maintain and improve soil quality in Sistan and Baluchestan province. هدف از این پژوهش ارزیابی و مقایسة اثرات دو گونة بومی و غیر بومی کهور (<em>Prosopis cineraria</em>  و  <em>P. juliflora</em>) بر مشخصه­ های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در استان سیستان و بلوچستان است. جهت نمونه­ برداری، از هر گونة درختی، 30 پایه انتخاب و نمونه­ های خاک از عمق 30-0 سانتی­ متری در زیر و بیرون تاج پوشش آن‌ها برداشت شد و سپس پنج نمونة خاک در زیر یا بیرون تاج با یکدیگر ترکیب شدند و برای آنالیز آزمایشگاهی در دمای مناسب نگهداری شدند. رطوبت اشباع، اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و تنفس میکروبی پایه و برانگیخته، زی ­تودة میکروبی کربن، پتانسیل نیتریفیکاسیون و فعالیت آنزیم­ های اوره ­آز، دهیدروژناز، فسفاتاز قلیایی و اسیدی سنجش و با استفاده از تجزیه واریانس یک­ طرفه مقایسه شد. نتایج نشان داد که به ­طور معنی ­داری بیشترین مقادیر رطوبت اشباع، نیتروژن کل، تنفس برانگیخته و فعالیت آنزیم دهیدروژناز در زیر تاج کهور ایرانی و بیشترین مقادیر منیزیم، پتانسیل نیتریفیکاسیون و فعالیت آنزیم فسفاتاز اسیدی در زیر تاج پوشش درخت کهور آمریکایی مشاهده شد این در حالی است که کمترین مقدار آن‌ها به بیرون تاج پوشش هر دو گونه تعلق داشت. شاخص کیفیت خاک بیانگر این است که کیفیت خاک در زیر گونة کهور ایرانی بالاتر از کهور آمریکایی و مناطق بدون پوشش است. گونه ­های درختی کهور بومی، حاصل­خیزی و اسیدیته خاک را بهبود بخشیده و کیفیت خاک در زیر تاج پوشش آن از نظر عددی بیشتر از پوشش کهور آمریکایی بوده است. بنابراین حفظ جنگل­ های طبیعی این گونه و جنگلکاری با آن جهت حفظ و بهبود کیفیت خاک در استان سیستان و بلوچستان توصیه می­ شود.  https://jfwp.ut.ac.ir/article_96265_1eabc9a56da4c047001ef951b01beecd.pdf