دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 76 3 2023 11 22 Investigating the oak trees dieback in the northern and southern aspects of Baneh forests, Iran بررسی روند و تغییرات سرخشکیدگی درختان بلوط در دامنه‌های شمالی و جنوبی جنگل‌های شهرستان بانه 257 268 95117 10.22059/jfwp.2023.362400.1259 FA مازیار حیدری بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران. حسن جهانبازی گوجانی بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران. 0000-0001-5505-9139 مهدی پورهاشمی بخش تحقیقات جنگل، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2023 08 16 One of the environmental problems of Zagros forests is oak decline, which is less intense in northern Zagros than in middle and southern Zagros. The purpose of this study was to investigate the oak decline in Baneh County (Kurdistan Province) in 2019, 2020, 2021, and 2022. In order to carry out this research, two plots (with 100 trees) were considered in Belveh (tree dieback–southern slope) and Saraki (tree dieback–northern slope) sites in Baneh County in the northwest of Kurdistan Province. In 2019, oak trees were numbered at the desired sites, and in October 2019, 2020, 2021, and 2022, oak decline classes (five classes) were recorded for each tree. The results showed that the number of healthy trees in the Saraki and Belveh sites decreased by 25 and 28 trees, respectively, from 2019 to 2022; in contrast, the number of dieback trees increased by 14 and 19 trees, respectively, and the intensity of oak decline was greater in the Belveh site (southern dieback stands) than in Saraki (northern dieback stands). In general, the decline rate in the southern stands was higher than that in the northern stands, and the highest oak decline was observed in the southern slope. To optimally manage these forests, it is necessary to manage the factors that exacerbate oak decline and to control human interference and forest destruction so that the current situation is fixed and the seeds of healthy stands on the northern slopes are used for the regeneration and development of the forest. یکی از معضلات محیط‌زیستی جنگل‌های زاگرس، بروز پدیدة زوال درختان بلوط (<em>Oak</em> <em>decline</em>) است که شدت آن در زاگرس شمالی کمتر از زاگرس میانی و جنوبی است. هدف از این پژوهش، بررسی روند خشکیدگی درختان بلوط و جنگل در شهرستان بانه (استان کردستان) در سال‌های 1398، 1399، 1400 و 1401 بود. جهت اجرای این پژوهش، دو قطعه‌نمونه (با 100 درخت) در رویشگاه‌ّ‌های بلوه (زوال-دامنة جنوبی) و سارکی (زوال-دامنة شمالی) در شهرستان بانه در شمال غرب استان کردستان درنظر گرفته شدند. در سال 1398 اقدام به شماره‌گذاری درختان در رویشگاه‌های مورد نظر شد و در شهریورماه سال‌های 1398، 1399، 1400 و 1401 طبقه‌های زوال (پنج طبقه) برای هر درخت ثبت شد. نتایج نشان داد که تعداد درختان سالم در رویشگاه سارکی و بلوه از سال 1398 به 1401 به‌ترتیب 25 و 28 درصد کاهش داشته است و در مقابل، تعداد درختان سرخشکیده در این دورة چهار ساله، به‌ترتیب 14 و 19 درصد افزایش داشته است و شدت زوال در رویشگاه بلوه (زوال جنوبی) بیشتر از رویشگاه سارکی (زوال شمالی) بوده است. در مجموع، سرعت زوال در توده زوال جنوبی بیشتر از شمالی بود و بیشترین زوال بلوط در دامنة جنوبی مشاهده شد. جهت مدیریت بهینة این جنگل‌ها، ضرورت دارد، عوامل تشدیدکنندة خشکیدگی مدیریت شوند و دخالت‌های انسانی و تخریب‌های جنگل کنترل شوند تا وضعیت کنونی ثابت شود و از بذرهای توده‌های سالم در دامنة شمالی برای احیاء و توسعة جنگل استفاده شود. https://jfwp.ut.ac.ir/article_95117_d6c0b7b8f1d85db9d1fab157db1974d4.pdf