دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 68 4 2015 12 22 Prioritize the Degree of Degradation Forms in Forest Sites of Iran اولویت‏بندی درجة وضعیت شاخص ‏های تخریب در رویشگاه‏ های جنگلی کشور 919 930 57125 10.22059/jfwp.2015.57125 FA بیت الله محمودی استادیار گروه جنگلداری دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران احمد بازگیر دانشجوی دکتری جنگلداری دانشکدة کشاورزی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران جهانگیر فقهی دانشیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران فاطمه جعفری کارشناس ارشد مدیریت کشاورزی دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2013 08 26 One of the indicators of management and sustainability control of forest resources is the definition deforestation and degradation types. These factors hazard quantitative and qualitative of the Iranian forests. In this study with integrated approach, different forms of forest degradation identified in the forest areas with a reviews of library resources and then investigation the degree of status and priority of them in six sites of forest areas which included of Caspian, Arasbaran, Zagros, Irano-Turanian, Khaleej-Omani and Mangrove forests with expert analysis method by professors of Natural Resources Faculty, University of Tehran. Data Processing was performed using SPSS software and Friedman test. According to the survey, habitat degradation, generation decrease, forest grass cover, area reduction, soil fertility reduction, forest typology changing, trees quality reduction, stand volume reduction, structure form deformation, fire, pollution, density reduction, reduction of forest canopy, forest dieback, removal of the forest species, forest species changing, forest stratification reduction and height reduction of the stand, in order of priority, are include first to eighteen of degradation forms in forest sites. The main forms of degradation in the Caspian site is stand volume reduction, in Arasbaran site is habitat degradation, in Irano-Turanian site is soil fertility reduction, and in the Zagros and Khaleej-Omani sites are changing of structure form and in mangrove site is pollution. These results can be effective in orientation planning and protective management of forest sites for codification of control strategies and inhibiting degradation. یکی از روش‏های مدیریت و کنترل پایداری منابع جنگلی شناخت انواع صدمات و تخریب‏هایی است که شرایط کمی و کیفی مناطق جنگلی ایران را به خطر می‏‏اندازد. در این مطالعه، با نگاهی یکپارچه، شاخص‏های مختلف تخریب در عرصه‏های جنگلی ایران با بررسی منابع کتابخانه‏ای شناسایی شد و پس از آن استادان دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران درجة وضعیت و اولویت این شاخص‌ها را در شش رویشگاه جنگلی هیرکانی، ارسباران، زاگرس، ایران‌ـ تورانی، خلیج عمانی، و مانگرو با روش تحلیل کارشناسی بررسی کردند. مطابق این بررسی تخریب زیستگاه، کاهش زادآوری، کاهش سطح، تغییر پوشش کف جنگل، کاهش بارخیزی خاک، تغییر تیپ جنگل، کاهش کیفیت درختان، کاهش حجم سرپا، تغییر فرم پرورشی، آتش‏سوزی، آلودگی، کاهش تراکم، کاهش تاج‏پوشش، خشکیدگی، حذف گونة جنگلی، تغییر گونة جنگلی، کاهش اشکوب جنگلی، و کاهش ارتفاع توده به ترتیب اولویت‏های اول تا هجدهم شاخص‏های تخریب در رویشگاه‏های جنگلی ایران‌اند. نتایج اولویت‏بندی میزان تخریب به تفکیک رویشگاه‏های جنگلی نشان داد رویشگاه‏های زاگرس، خلیج عمانی، ایران‌ـ تورانی، ارسباران، هیرکانی، و مانگرو به ترتیب در اولویت‏های اول تا ششم قرار دارند. همچنین، مهم‌ترین شاخص‏های تخریب در رویشگاه هیرکانی کاهش حجم سرپا، در رویشگاه ارسباران تخریب زیستگاه، در رویشگاه ایران‌ـ تورانی کاهش بارخیزی خاک، در رویشگاه‏ زاگرس کاهش سطح، در خلیج عمانی تغییر پوشش کف جنگل، و در رویشگاه مانگرو آلودگی بود. این نتایج در جهت‏گیری برنامه‏ریزی و مدیریت حفاظتی جنگل‏های کشور برای تدوین استراتژی‏های کنترلی و بازدارندة تخریب می‏تواند مؤثر باشد. https://jfwp.ut.ac.ir/article_57125_f7e5ae7f7db3f874a0bbfc9f9ac54558.pdf