دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 78 4 2026 02 09 Ectomycorrhizal symbiosis: an effective solution to improve salt tolerance in white Poplar (Populus alba) همزیستی اکتومیکوریزا؛ راهکاری مؤثر برای بهبود تحمل شوری در سپیدار (<i>Populus alba</i>) 443 457 105603 10.22059/jfwp.2026.402849.1373 FA نرگس سپاسی موسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. سیده معصومه زمانی موسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. ریحانه غلامی قوام آباد موسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2025 09 24 Poplars (<em>Populus</em> spp.) are important tree species in poplar plantations and agroforestry programs due to their fast growth, high biomass production, and ecological adaptability. Mycorrhizal fungi, on the other hand, directly and indirectly enhance plant growth by improving resistance to abiotic stresses such as drought, salinity, and heavy metal pollution, as well as biotic stresses such as pests and diseases. Therefore, in the context of climate change and the increasing salinization of water and land resources, the production of stress-resistant seedlings using ectomycorrhizal fungi is essential. In this study, the potential for establishing symbiosis between the ectomycorrhizal fungus <em>Laccaria bicolor</em> and poplar seedlings under greenhouse conditions was investigated by inoculating a fungal substrate into poplar pots. After a growth period, the morphophysiological (growth parameters and biomass production) and biochemical (major nutrient elements) characteristics of mycorrhizal and non-mycorrhizal one-year-old poplar seedlings under salt stress conditions were evaluated. Overall, the results demonstrated that <em>L. bicolor</em> is a suitable ectomycorrhizal fungus for forming a symbiosis compatible with the ecological characteristics of poplar trees and for enhancing nutrient availability for plant growth. Statistical analyses showed that ectomycorrhizal treatment had significant effects on growth variables (stem length), biomass production (root and shoot dry biomass), and nutrient concentrations (nitrogen, phosphorus, and potassium) in poplar seedlings. In addition, under salt stress conditions, mycorrhizal seedlings exhibited significantly higher levels of antioxidant enzyme activity, photosynthesis, and transpiration compared to non-mycorrhizal seedlings. صنوبرها (<em>Populus</em> spp.)  به‌دلیل رشد سریع، تولید زی‌تودة بالا و سازگاری خوب با مناطق اقلیمی مختلف، از گونه‌های درختی مهم در برنامة زراعت چوب هستند. قارچ‌های میکوریز به‌صورت مستقیم و غیر مستقیم رشد گیاه را از طریق ایجاد مقاومت در برابر تنش‌های غیر زیستی مانند خشکی، شوری، آلودگی فلزات سنگین و تنش‌های زیستی مانند آفات و بیماری‌ها، بهبود می‌بخشند. بنابراین با توجه به تغییرات اقلیمی و شورشدن آب و اراضی، نیاز به استفاده از روش‌های تولید نهال‌های مقاوم به تنش با استفاده از قارچ‌های اکتومیکوریز، ضروری به‌نظر می‌رسد. در این پژوهش، امکان برقراری همزیستی بین قارچ اکتومیکوریز <em>Laccaria bicolor </em>و نهال‌های سپیدار (<em>P. alba</em>) در شرایط گلخانه با استفاده تلقیح سوبسترای قارچی به گلدان‌های سپیدار بررسی شد. پس از یک دورة رویش، ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی (متغیرهای رشد و تولید زی‌توده) و زیست‌شیمیایی نهال‌های یک‌سالة میکوریزایی و غیر میکوریزی سپیدار در شرایط تنش شوری ارزیابی شدند. در مجموع، نتایج نشان داد که قارچ <em>L. bicolor </em>گزینة مناسبی برای تشکیل همزیستی اکتومیکوریزایی سازگار با خصوصیات اکولوژیک درختان سپیدار و در دسترس قرار دادن عناصر غذایی برای رشد این گیاهان است. نتایج تجزیه‌و‌تحلیل داده‌های آماری نشان داد تیمار اکتومیکوریزی در سطح 1 درصد تأثیر معنی‌داری بر متغیرهای رشد (طول ساقه)، تولید زی‌توده (زی‌تودة خشک ریشه و اندام‌های هوایی) و غلظت عناصر غذایی (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) در نهال‌های صنوبر داشت. همچنین در نهال‌های میکوریزی تحت شرایط تنش شوری افزایش معنی‌دار میزان آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، فتوسنتز و تعرق نسبت به نهال‌های غیر میکوریزی مشاهده شد. https://jfwp.ut.ac.ir/article_105603_1982e5a31b2df96d90fa84012d91b91f.pdf