دانشگاه تهران نشریه جنگل و فرآورده های چوب 5052-2008 78 4 2026 01 21 The effect of aqueous leaf extracts of Prosopis cineraria (L.) Druce and Prosopis juliflora (Sw.) D.C on seed germination and seedling growth of Taverniera spartea under in vitro condition اثر عصارة آبی برگ کهور ایرانی (Druce (L.) <i>Prosopis cineraria</i>) و کهور آمریکایی (D.C (Sw.) <i>Prosopis juliflora</i>) بر جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچة گونة لاتی شرایط درون‌شیشه‌ای 393 402 105528 10.22059/jfwp.2025.403650.1374 FA مریم مصلحی بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران. 0000-0003-2065-5234 سید موسی صادقی موسسة تحقیقات جنگل‎ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. عبدالحمید حاجبی بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران. وحید فراشی گروه مهندسی منابع طبیعی، مدیریت و کنترل بیابان، دانشگاه هرمزگان، هرمزگان، بندرعباس، ایران. فاطمه کنشلو موسسة تحقیقات جنگل‎ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2025 10 05 Considering the extensive afforestation of non-native <em>Prosopis</em> (mesquite) species in southern Iran and the ongoing debate regarding their allelopathic effects, this study investigated the effects of different concentrations of leaf extracts from native (<em>P. cineraria</em>) and non-native (<em>P. juliflora</em>) <em>Prosopis</em> species on the germination and early growth of <em>Taverniera spartea</em> under laboratory conditions. Thirty healthy mother plants of <em>T. spartea</em> were randomly selected from the forest floor vegetation in Sirik County. Following seed collection and viability assessment, 15 seeds per treatment, with four replications, were placed in Petri dishes lined with filter paper moistened with leaf extract solutions at concentrations of 0, 2, 4, 6, and 8%. The measured variables included germination percentage, radicle length, and plumule length. Data were analyzed using a General Linear Model (GLM). The results indicated that the greatest plumule lengths occurred in the control (2.68 cm) and 4% (2.33 cm) treatments, while the highest germination percentage was observed at the 6% concentration (15.83%) (<em>P</em><0.05). Furthermore, the native <em>Prosopis</em> treatment yielded higher values for germination percentage (17%), radicle length (2.83 cm), and plumule length (2.43 cm) compared to the non-native <em>Prosopis</em>. Interaction analysis revealed that leaf extracts of the native <em>Prosopis</em> species, particularly at moderate concentrations (4 and 6%), enhanced both germination and early seedling growth of <em>T. spartea</em>. In contrast, the non-native <em>Prosopis</em> species exhibited inhibitory effects. Differences in the concentration of inhibitory compounds and the greater ecological compatibility of local fauna and flora with the native species <em>P. cineraria</em> may explain the contrasting allelopathic effects observed between the two <em>Prosopis</em> species. Overall, the findings suggest that native <em>Prosopis</em> species exert a stimulatory influence on the early growth of <em>T. spartea</em>. Therefore, the use of native <em>Prosopis</em> species is recommended in afforestation programs, while the potential adverse impacts of non-native species should be mitigated through appropriate management and planning. با توجه به جنگلکاری‌های گستردة گونة غیر بومی کهور در جنوب ایران و وجود دیدگاه‌های متفاوت در خصوص اثرات دگرآسیبی آن، در این پژوهش اثر غلظت‌های مختلف عصاره برگ دو گونة کهور بومی <em>Prosopis cineraria</em> و غیر بومی و <em>P. Juliflora</em> بر جوانه‌زنی و رشد اولیة گونة علفی لاتی (<em>Taverniera spartea (Burnm. F.) DC.</em>) در شرایط درون‎شیشه‎ای بررسی شد. بدین‌منظور، 30 بوتة مادری سالم لاتی به‌صورت تصادفی از پوشش کف جنگل‎های شهرستان سیریک انتخاب و پس از جمع‌آوری بذر و تعیین قوه‌نامیه، 15 بذر در هر تیمار با چهار تکرار بر روی کاغذ صافی آغشته به عصارة برگ (0، 2، 4، 6 و 8 درصد) قرار گرفت. مقادیر مربوط به طول ریشه‌چه، ساقه‌چه و درصد جوانه‌زنی اندازه‌گیری شدند و با استفاده از آنالیز GLM مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد بیشترین طول ساقه‌چه در تیمار شاهد یا صفر درصد (2/68سانتی‌متر) و غلظت 4 درصد (2/32 سانتی‌متر) و بیشترین درصد جوانه‌زنی در غلظت 6 درصد (15/83 درصد) به‌دست آمد (0/05><em>P</em>). همچنین درصد جوانه‌زنی (17 درصد)، طول ریشه‌چه (2/83 سانتی‌متر) و ساقه‌چه (2/43 سانتی‌متر) در تیمار گونة کهور بومی بیشتر از کهور آمریکایی بود. نتایج اثرات متقابل نشان داد که عصارة برگ کهور بومی تا غلظت‌های میانه (4 و 6 درصد) موجب افزایش درصد جوانه‌زنی و رشد اولیة بذر گونة لاتی شد. به‌نظر می‌رسد تفاوت در میزان ترکیبات بازدارنده در دو گونة کهور و نیز سازگاری بیشتر فون و فلور منطقه با گونة بومی <em>P. cineraria</em>، عامل تفاوت در اثرات مهاری و تحریک‌کنندگی این دو گونه باشد. در مجموع، برخلاف گونة کهور آمریکایی، کهور بومی<em> </em>اثر تحریک‌کننده بر رویش اولیة گونة لاتی در شرایط آزمایشگاهی (پتری دیش) داشت. بنابراین، توصیه می‌شود در برنامه‌های جنگلکاری از گونة بومی استفاده شود؛ همچنین در صورت ضرورت به‌کارگیری گونة غیر بومی، باید اثرات جانبی آن با برنامه‌ریزی و مدیریت مناسب کنترل شود. https://jfwp.ut.ac.ir/article_105528_97f23ff851772e69eeed7013b5944c4f.pdf