2021-10-09T15:36:28Z https://jfwp.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=8751

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 یونس رستمی کیا مسعود طبری کوچکسرایی احمد اصغرزاده احمد رحمانی جوانه ­زنی بذر فندق به­ دلیل پوستۀ سخت و دورۀ خواب با مشکلاتی روبه ­روست. تحقیق حاضر با هدف فائق آمدن بر این مشکلات برای بهبود صفات جوانه ­زنی انجام گرفت. به این منظور، بذرهای رسیدۀ سه اکوتیپ فندق شامل مناطق مَکِش (جنگل آق­اِولَر در تالش)، فندقلو (جنگل فندقلوی اردبیل) و مکیدی (جنگل ارسباران) در اوایل پاییز جمع‌آوری شد. سپس بذورِ با پوسته و بدون­ پوسته پس از لایه­ گذاری در ماسۀ­ مرطوب در یخچال (دمای 1 ± 5 درجۀ سانتی­گراد) به مدت 90 و120 روز ­نگهداری شد. نمونه­هایی نیز بدون لایه­گذاری (شاهد، یا بدون تیمار) منظور شد. سپس بذرها به اتاق (22-­20 درجۀ سانتی­ گراد) منتقل شدند و جوانه­ زنی­شان روزانه یادداشت شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. بیشترین میزان جوانه ­زنی (51/66 درصد)، سرعت جوانه­زنی (2/86 عدد در روز)، یکنواختی جوانه ­زنی (4/28 عدد در روز) و قدرت جوانه ­زنی بذر (45/33 درصد)، طول ریشه ­چه (11/55 سانتی­ متر)، طول ساقه­ چه (10/35 سانتی­ متر) و شاخص ­بنیه (112/84) به بذرهای بدون‌پوستۀ اکوتیپ مکش با چهار ماه چینه­ سرمایی تعلق داشت. بذرهای با پوستۀ هر سه اکوتیپ با دورۀ چینه ­سرمایی به ­ویژه 120 روز، از درصد جوانه­ زنی (حدود 40 درصد) و شاخص ­بنیۀ بذر (حدود 70) قابل قبولی برخوردار بودند. به ­طور کلی، در هر سه اکوتیپ فندق، بذرهای بدون‌پوسته نسبت به بذرهای باپوسته قابلیت بهتری برای جوانه ­زنی دارند. با وجود این، در­ صورت استفاده از بذرهای باپوسته برای تکثیر در نهالستان­ یا کاشت مستقیم بذر در عرصه ­های مخروبۀ جنگلی، بهتر است بذرها دورۀ سرمادهی (تا حد امکان 120 روز) را طی کنند. اکوتیپ چینه سرمایی خواب بذر صفات جوانه‌زنی فندق 2018 05 22 1 12 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66141_1a0cf866fcd8f00d801781a57dc963a8.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 مسعود دلفان آذری قوام الدین زاهدی امیری هدف از انجام این پژوهش، تعیین کیفیت هوموس با استفاده از روش روجیستر در امتداد گرادیان ارتفاعیِ جنگل‌های راش کلاردشت بود. برای این منظور، ابتدا در امتداد یک ترانسکت (شمال- جنوب)، 30 رولوه به ابعاد 20 متر × 20 متر برای آشکوب‌های درختی و درختچه‌ای (رولوه اول) و 30 رولوه در درون رولوه اول به ابعاد 10 متر × 10 متر برای آشکوب علفی (رولوه دوم) پیاده و سپس مقدار پوشش گونه‌های گیاهی با استفاده از امتیازات تعدیل شده برآون بلانکه برآورد شد. در درون رولوه دوم، یک نمونه خاک از افق معدنی A تا عمق حداکثر 10 سانتی‌متر برداشت و رطوبت در دسترس، pH و نیتروژن آن اندازه‌گیری شد. پس از استخراج مقادیر شاخص‌های اکولوژیکی از سه منبع مختلف و واسنجی آنها با داده‌های مورد اندازه‌گیری، طبقه‌بندی پوشش گیاهی با استفاده از TWINSPAN انجام و در نهایت، کیفیت هوموس جنگلی برای گروه‌های اکولوژیک با استفاده از اکوگرام پیشنهاد شده توسط روجیستر تعیین شد. نتایج نشان داد که نوع هوموس در ارتفاعات کم، مول اکتیو، در ارتفاعان میانی، مول تیپیک و در ارتفاعات زیاد، مول اسیدی است. به‌عبارت دیگر، با افزایش ارتفاع از سطح دریا، کیفیت هوموس کاهش می‌یابد. به‌علاوه، مشخص شد که نوع هوموس در محلی که گونة راش بیشترین تاج پوشش را دارد، مول اسیدی است. نتیجه‌گیری شد که گونه‌های گیاهی (آشکوب علفی) می‌توانند به‌عنوان معرف ارزشمندی برای تعیین کیفیت نوع هوموس یک اکوسیستم جنگلی به‌کار گرفته شوند. همچنین، می‌توان عنوان کرد که پس از واسنجی مقادیر اصلی شاخص‌های اکولوژیکی، روش روجیستر می‌تواند برای کلاسه‌بندی رویشگاه‌ها در جنگل‌های راش شمال کشور مورد استفاده قرار گیرد. شاخص اکولوژیکی کلاسه‌بندی رویشگاه مول اسیدی مول اکتیو مول تیپیک واسنجی 2018 05 22 13 22 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66142_80ded41f9620433ebfa6d8a9e2873e56.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 علی اصغر درویش صفت ماریا باقری ماهان قربانی قوام الدین زاهدی امیری با ایجاد فضاهای خالی در جنگل ناشی از عواملی مانند جاده ­سازی، لغزش زمین، قطع یکسره و آتش ­سوزی، آشفتگی مکانی بروز می­ کند. اطلاعات به­ هنگام در زمینه آشفتگی برای مدیریت، حفاظت و پایداری اکوسیستم جنگل ضروری است. این تحقیق با هدف ارایه وضعیت آشفتگی مکانی در منطقه حفاظت­ شده سرولات در شمال ایران با استفاده از سنجش ازدور، سنجه­ های سیمای سرزمین و GIS انجام شده است. نقشه دقیق جنگل-غیرجنگل سال 1393 به­ روش تفسیر تلفیقی از داده ­های سنجنده OLI ماهواره لندست 8 تهیه شد. برای تعیین مساحت بهینه برای شبکه­ بندی منطقه، ده نقطه به­ طور تصادفی انتخاب و در محل آنها پهنه­ هایی با مساحت­ های مختلف تعیین و سنجه­ ها محاسبه شدند. براساس تحلیل نمودارهای مقادیر سنجه­ ها در این پهنه­ ها، مساحت بهینه پهنه معادل 100 هکتار تعیین و بر این اساس منطقه به شبکه­ ای از 252 پهنه شش ضلعی 100 هکتاری تقسیم شد. چگونگی توزیع مکانی، ارتباطات و ترکیب­ بندی لکه ­های غیرجنگلی در این پهنه ­ها و در سطح کلاس با استفاده از هشت سنجه­ مکانی سیمای سرزمین MESH، NP، PD،ENN-MN ، AREA-MN، DIVISION، PLAND و  SHAPE-MNدر محیطFragstats  انجام و نقشه ­ای برای هر یک سنجه ­ها تهیه شد. پس از استانداردسازی مقادیر سنجه­ ها، تحلیل مولفه ­های اصلی انجام تا سنجه ­های موثر در آشفتگی و وزن آنها برای تهیه مدل آشفتگی مکانی تعیین شود. سپس بر اساس آنها نقشه شاخص آشفتگی جنگل تهیه و با توجه به دامنه مقادیر آن، به چهار طبقه مساوی آشفتگی خیلی کم، کم، متوسط و زیاد تقسیم شد. براساس نتایج، طبقه ­های یادشده به­ ترتیب 51، 25، 14 و 10درصد از منطقه را دربر می­ گیرند. آشفتگی بسیار زیاد مربوط به نواحی کوهستانی و مراتع ییلاقی و بالاتر از جنگل­ های بالابند است، که در صورت لحاظ نکردن این نواحی، می­ توان بیان داشت که بخش­های جنگلی منطقه حفاظت­ شده دارای آشفتگی کم است، ولی با توجه به طبیعت زیبا و گردشگری بودن سرولات، خطر توسعه جاده و ویلاسازی در منطقه بسیار زیاد و از این­ رو شدیدا در معرض افزایش آشفتگی است. آشفتگی جنگل تحلیل مولفه‌های اصلی سنجنده OLI سنجه‌های سیمای سرزمین مدلسازی منطقه حفاظت‌شده سرولات 2018 05 22 23 33 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66143_20de357ea6b03b27c54e3fbd4e8bb981.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 ناهید جعفریان جواد میرزایی مصطفی مرادی مهدی حیدری این تحقیق به‌منظور بررسی تنوع‌ زیستی قارچ‌های میکوریزی همزیست با برخی از گونه‌های درختی و درختچه‌ای در رویشگاه‌های شهرستان ایلام انجام گرفت. بدین منظور از هرکدام از گونه‌های ارغوان، آلبالوی وحشی، بادام برگ‌سنجدی، دافنه، شن، زالزالک، کیکم و وامچک، به‌طور تصادفی چهار نمونۀ ترکیبی خاک به‌همراه ریشه از عمق 30-0 سانتی‌متری برداشت شد؛ سپس مطالعات قارچ و خاک روی این نمونه‌ها انجام گرفت. در مجموع 42 گونۀ قارچی متعلق به 13 جنس متفاوت در ریزوسفر این درختان شناسایی شد. کلنیزاسیون ریشه بین 34/97 درصد در بادام برگ‌سنجدی تا 99/90 درصد در وامچک و میانگین تراکم جمعیت اسپور در هر گرم خاک، بین 8 عدد در گونۀ وامچک تا 33 عدد در گونه زالزالک متغیر بود. بررسی شاخص‌های تنوع زیستی نیز نشان داد که قارچ‌های همزیست با گونه‌های درختی از نظر غنا با هم اختلافی ندارند، ولی از نظر شاخص تنوع شانون- وینر، سیمپسون و یکنواختی پایلو، اختلاف معنی‌داری وجود داشت. به‌طوری‌ که قارچ‌های همزیست با گونۀ شن و وامچک به‌ترتیب بیشترین تنوع شانون وینر و قارچ‌های همزیست با گونۀ کیکم و شن، بیشترین شاخص یکنواختی را داشتند. گونه‌های شن، کیکم، آلبالوی وحشی، ارغوان، بادام برگ‌سنجدی و وامچک از نظر تنوع سیمپسون قارچ‌های میکوریزی در یک گروه قرار گرفتند. تنوع زیاد قارچ‌های میکوریز در این تحقیق می‌تواند نشان‌دهندۀ وجود تنوع زیستی زیاد خاک باشد. گونه‌های شن، کیکم و بادام برگ‌سنجدی تنوع زیستی قارچ‌های میکوریزی بیشتری داشتند که به‌علت بیشتر بودن عناصر غذایی و حاصلخیزی خاک در زیراشکوب آنهاست. جنگل‌های زاگرس گونه‌های درختی و درختچه‌ای میکوریز آربوسکولار همزیستی 2018 05 22 35 47 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66144_7cd0507fd285c084693c391363e73c95.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 داود افهامی سیسی افسانه توپا دوام طبیعی چوب در آزمایشگاه اغلب با اندازه‌گیری مقاومت به پوسیدگی چوب‌ درون آن در برابر یک گونۀ قارچی مشخص تعیین می‌شود. رایج‌ترین روش اندازه‌گیری دوام طبیعی چوب، دستورالعمل گفته‌شده در استاندارد EN 113 است. چوب‌درون درختان سرخدار به‌صورت تجربی، از انواع بسیار بادوام محسوب می‌شود، اما تاکنون هیچ داده‌ای در زمینۀ مقاومت به پوسیدگی آن گزارش نشده است. در این بررسی، دوام طبیعی چوب‌درون سرخدار در برابر انواع مختلف قارچ‌ عامل پوسیدگی اندازه‌گیری و تأثیر مواد استخراجی بر آن بررسی شد. دانسیتۀ چوب‌درون سرخدار (kg m-3 660/89) و مقدار مواد استخراجی موجود در آن (10/75 درصد) نسبت به دیگر گونه‌های سوزنی‌برگ یک رکورد بود. نتایج آزمون قارچ نشان داد که چوب‌ درون سرخدار در برابر قارچ‌های عامل پوسیدگی بسیار بادوام است. نمونه‌ها پس از 16 هفته کشت با قارچ‌هایTrametes versicolor  (پوسیدگی سفید)، Coniphora puteana وvallanti  Antrodia(پوسیدگی قهوه‌ای) کمتر از 0/5 درصد کاهش وزن داشتند، در‌حالی که نمونه‌های شاهد راش و چوب‌برون کاج برای مثال در حدود 45 و 60 درصد وزن اولیۀ خود را در برابر قارچ C. puteana از دست دادند. عصاره‌گیری با آب گرم یا الکل/ استون سبب کاهش شدید دوام چوب سرخدار در برابر قارچ‌های عامل پوسیدگی شد. این موضوع نشان‌دهندۀ تأثیر چشمگیر مواد استخراجی چوب‌درون سرخدار بر دوام طبیعی آن است. بین اثرگذاری روش‌های مختلف عصاره‌گیری بر دوام چوب سرخدار تفاوت روشنی دیده نشد. پوسیدگی قارچی چوب‌درون دوام طبیعی سرخدار مواد استخراجی 2018 05 22 49 59 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66145_515a6a8230a291923249d3d0a4f54c7a.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 عمید فلاحت نژاد حمید رضا منصوری فرزانه حیدری هدف این تحقیق، ساخت تخته خرده‌چوب سبز با چسب طبیعی حاصل از آرد ذرت / آرد کنجالۀ سویا و بررسی خواص فیزیکی و مکانیکی آن در شرایط مختلف پرس برای کاربرد در محیط خشک است. فشار پرس در دو سطح 15 و 17/5 کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع و زمان پرس در سه سطح 600، 660 و 720 ثانیه به‌عنوان عوامل متغیر چسب حاصل در نظر گرفته شد. برای ساخت چسب، آرد ذرت / آرد کنجالۀ سویا با نسبت برابر با آب مخلوط و به‌منظور کاهش گرانروی و افزایش خاصیت چسبندگی، به‌ترتیب اسید سولفوریک و هیدروکسید سدیم به ترکیب چسب افزوده شد. سپس خرده‌چوب‌ها با چسب آماده‌شده به میزان 15 درصد وزن خشک خرده‌چوب، چسب‌زنی و در دمای 190 درجۀ سانتی‌گراد پرس شدند. نمونه‌ها برای اجرای آزمایش‌های فیزیکی و مکانیکی براساس استانداردهای اروپایی تهیه شدند. نتایج نشان داد که ویژگی‌های خمشی و چسبندگی داخلی با افزایش زمان پرس تا 660 ثانیه افزایش یافت، به‌طوری که بیشترین چسبندگی داخلی با مقدار 0/5 مگاپاسکال در تخته حاصل تحت فشار پرس 17/5 کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع و زمان پرس 660 ثانیه بود. همچنین مقدار جذب آب و واکشیدگی ضخامت نمونه‌ها پس از 2 و 24 ساعت غوطه‌وری با افزایش زمان پرس تا 660 ثانیه کاهش یافت. از این‌رو این چسب می‌تواند به‌عنوان جایگزین مناسبی برای چسب اوره‌فرمالدهید که دارای خطر انتشار گاز فرمالدهید در مکان‌های داخلی است، مطرح باشد. آرد ذرت آرد کنجالۀ سویا تخته خرده‌چوب سبز چسب طبیعی خواص فیزیکی و مکانیکی 2018 05 22 61 70 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66146_21cab0da14afb8ddbe3d45a15e4e3aee.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 حسن جهانبازی یعقوب ایران‌منش محمود طالبی حمزه علی شیرمردی عبدالمحمد محنت کش مهدی پورهاشمی محسن حبیبی پدیدۀ زوال بلوط در جنگل‌های زاگرس، سطح گسترده‌ای را متأثر کرده است. آلاینده‌های موجود در گردوغبار، از مهم‌ترین عامل‌های زوال گونه‌های جنگلی زاگرس اعلام شده‌اند. در این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر گردوغبار بر زوال درختان بلوط (Quercus brantii Lindl.)، در ابتدای بهار 1395، شش تلۀ رسوب‌گیر در منطقۀ هلن نصب و در پاییز، نمونه‌های گردوغبار از تله‌ها جمع‌آوری و پس از توزین، مقدار عناصر سنگین موجود در آنها اندازه‌گیری شد. در دو جهت جغرافیایی غالب (شمالی و جنوبی)، سه خط ‌‌نمونه با فاصله‌های ثابت در ابتدا، وسط و انتهای منطقه پیاده و در هر خط ‌نمونه سه قطعه ‌نمونۀ دایره‌ای 1000 متر مربعی در سه طبقۀ ارتفاعی 1800-1500، 2000-1800 و بالاتر از 2000 متر از سطح دریا برداشت شد. در هر قطعه ‌نمونه، از پنج درخت سالم و ناسالم، نمونۀ مرکب برگ تهیه و مقدار عناصر سنگین (سرب، کادمیوم، نیکل، آرسنیک و جیوه) آنها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که مقدار کادمیوم و سرب در برگ درختان سالم به‌ترتیب 0/235 و 0/174 و در برگ درختان ناسالم به‌ترتیب 0/339 و 0/219 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود و این اختلاف معنی‌دار شد (0/01 ≤ p). درختان بلوط جهت جنوبی نسبت به جهت شمالی عناصر سنگین بیشتری را جذب کردند و این اختلاف برای سرب و کادمیوم در سطح اطمینان 99 درصد و برای آرسنیک در سطح اطمینان 95 درصد معنی‌دار بود. به‌نظر می‌رسد تنش ناشی از جذب عناصر سنگین یکی از عامل‌های زوال بلوط باشد. نتایج این پژوهش نیز تأثیر عناصر سنگین موجود در گردوغبار بر سلامت درختان بلوط را نشان داد. تنش زاگرس زوال بلوط عناصر سنگین گردوغبار 2018 05 22 71 81 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66147_d8ee383b55e0d23858b36f76f9bfbd9b.pdf

2018-05-22 10.22059

نشریه جنگل و فرآورده های چوب J. For. Wood Prod. 5052-2008 5052-2008 1397 71 1 حمدالله صادقی علی سلطانی صالح کهیانی دیاگرام مدیریت تراکم توده، از روش‌های مؤثر برای طراحی، نمایش و ارزیابی گزینه‌های مختلف مدیریت رژیم‌های تراکم در توده‌های همسال است. هدف بررسی حاضر، تعیین ابزاری برای مدیریت تراکم در توده‌های شاخه‌زاد برودار بود. از این دیاگرام می‌توان برای مدیریت تراکم توده براساس هدف تعیین‌شده و برآورد سریع حجم توده استفاده کرد. برای توسعۀ این دیاگرام از چهار متغیر ارتفاع غالب، تعداد جست در هکتار، جذر مربع میانگین قطر و حجم در هکتار استفاده شد. داده‌های لازم از 15 تودۀ شاخه‌زاد همسال برودار در قالب 71 پلات موقت در ناحیۀ رویشی زاگرس مرکزی واقع در استان چهارمحال و بختیاری برداشت شد. ساخت این دیاگرام با دو رابطۀ پایۀ حجم و مربع میانگین قطر با متغیرهای وابستۀ تعداد در هکتار و ارتفاع غالب انجام گرفت. به‌دلیل وجود خطا در برآورد سمت چپ و راست دیاگرام، از روش برازش همزمان روابط استفاده شد. در این دیاگرام برای تعیین وضعیت رشد از بین شاخص‌های مختلف تراکم از شاخص فاصلۀ نسبی به‌دلیل مستقل بودن از کیفیت رویشگاه و سن توده استفاده شد و همچنین ارتفاع غالب به‌عنوان معیاری برای تعیین فواصل تنک کردن به‌کار رفت. در نهایت برای روشن شدن کاربرد این دیاگرام در شرایط یک توده با موجودی متوسط، یک مثال عملی برای برنامۀ تنک کردن با ارتفاع غالب هدف 8 متر و دو فاصلۀ تنک کردن پیشنهاد شد. از این دیاگرام می‌توان در برآورد سریع حجم و پیشنهاد برنامه‌های اصلاحی جنگل‌شناسی (تنک کردن جست‌گروه‌ها) در طرح‌های مدیریت توده‌های شاخه‌زاد برودار استفاده کرد. برودار تودۀ همسال جست‌زاد جنگل‌شناسی زاگرس مرکزی مدیریت جنگل 2018 05 22 83 94 https://jfwp.ut.ac.ir/article_66148_a490b4217008c20f69b7a09849a45e6f.pdf